Chaos: totale wanorde, van Griekse mythe tot huiskamer
Chaos is een toestand van volledige wanorde waarin niets meer zijn plaats heeft. Het woord komt uit het Grieks en betekende oorspronkelijk een gapende leegte.
Chaos staat voor volledige wanorde. Het woord begon als iets veel groters dan een rommelige kamer: de oude Grieken noemden de oerleegte voor het ontstaan van de wereld 'chaos'. Daarna is de betekenis gekrompen tot wat je ziet na een druk verjaardagsfeest.
- Toestand van totale wanorde. *Na de storm heerste er chaos in het dorp.*
- Oerleegte (mythologie). *In de Griekse mythe was chaos er eerst.*
- Onvoorspelbaar systeem (wetenschap). *De chaostheorie beschrijft zulke verschijnselen.*
Chaos in vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de chaos | vrouwelijk |
| Meervoud | — | komt zelden voor |
| Bijvoeglijk | chaotisch | een chaotische dag |
| Bijwoord | chaotisch | chaotisch verlopen |
| Samenstelling | chaosmanagement | ook chaostheorie |
Chaos in de zin
- Op de weg ontstond complete chaos.Neutraal; journalistiek.
- Na de verhuizing is mijn huis een chaos.Spreektaal, licht overdreven.
- Het project ontaardde in chaos.Formeler; vaak met 'ontaarden'.
Chaos en orde
Het tegenovergestelde van chaos is orde. De uitspraak begint met een 'g'-achtige klank, de Nederlandse *ch*, zoals in 'gaas'. Een leuke fout is 'chaos' met een Engelse [k]-klank uitspreken; in Nederland blijft het de keelklank. Wie het over rommel heeft, bedoelt iets minder: chaos is erger dan rommel, want daar is geen systeem meer in te herkennen.
Heeft chaos een meervoud?
Nauwelijks; het is een ontelbaar woord. Wie 'chaossen' zegt, vervalt in een grapje.
Hoe spreek je chaos uit?
Met een keelklank: 'gaos', met de klemtoon op de eerste lettergreep.
Wat is het verschil met chaotisch?
Chaos is het zelfstandig naamwoord, chaotisch het bijvoeglijk naamwoord dat de eigenschap beschrijft.