Kaart: speelkaart, landkaart en nog veel meer

Een kaart is in de basis een stuk stevig papier met iets erop. Het woord is zo veelzijdig dat je er een speelkaart, een landkaart en een bankpas mee kunt aanduiden. Welke bedoeld wordt, merk je meestal aan de context, en in de uitdrukkingen is de overdrachtelijke betekenis vaak sterker dan de letterlijke.

• Speelkaart. *Hij trok een harten aas uit het spel kaarten.*
• Landkaart of plattegrond. *Zoek de route even op de kaart.*
• Menukaart of lijst. *Mag ik de kaart even zien?*
• Toegangsbewijs of pasje. *Heb je al een kaartje, of koop je het aan de balie?*
• Onderdeel van een computer. *Mijn videokaart is te oud voor dit spel.*

Vormen van kaart

Kaart in de praktijk

• Leg je kaarten op tafel, dan weten we waar we aan toe zijn.Informeel; je zegt hiermee dat iemand openlijk moet zijn.
• De politie bracht de situatie goed in kaart.Uitdrukking met in kaart brengen: iets duidelijk uitzoeken en beschrijven.
• Hij zet alles op één kaart.Overdrachtelijk: hij waagt alles op één mogelijkheid.

Uitdrukkingen en herkomst

Het woord komt via het Frans (*carte*) van het Latijnse *charta*, 'blad papier'. Daarmee is kaart verwant aan het Engelse *card* en *chart*, en aan het Nederlandse *charter*. Bekende uitdrukkingen zijn *open kaart spelen* (eerlijk zijn), *de kaarten zijn geschud* (de uitkomst ligt vast) en *iemand in de kaart spelen* (hem onbedoeld helpen). Voor een kleiner exemplaar gebruik je het kaartje, en voor het dagelijkse nieuws op papier de krant, die ook ooit uit een stuk papier bestond.