Een hekel hebben: waarom dit woord alleen in een vaste uitdrukking voorkomt
Een hekel is een sterke afkeer of antipathie. Het woord komt bijna alleen voor in 'een hekel hebben aan' of 'een hekel krijgen aan'.
Het zelfstandig naamwoord hekel leeft bijna uitsluitend in één combinatie. Wie zegt dat hij een hekel heeft aan spruitjes, gebruikt een woord dat oorspronkelijk een werktuig voor vlas was. Het gaat om een sterke afkeer die dichtbij haat komt, zonder zo fel te zijn.
- Antipathie. *Ik heb een hekel aan maandagochtenden.*
- Werktuig voor vlas (oud). *De hekel kamt de vezels.*
- Scherp bekritiseren (werkwoord hekelen). *De krant hekelde het beleid.*
- Gevoel dat ontstaat. *Hij kreeg een hekel aan school.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig | de hekel | een hekel hebben |
| Meervoud | hekels | de vlashekels |
| Werkwoord | hekelen | de columnist hekelt het plan |
| Verleden tijd | hekelde | ze hekelde de vooroordelen |
| Voltooid deelwoord | gehekeld | scherp gehekeld |
Zo gebruik je het
- Ik heb een hekel aan wachten.Vast voorzetsel aan; niet *van* of *op*.
- Sinds dat incident heeft hij een hekel aan honden.Je kunt ook een hekel krijgen of opvatten.
- De recensent hekelde de slordige regie.Het werkwoord hekelen is formeler: scherp bekritiseren.
Van vlas naar kritiek
De hekel was een kam met ijzeren tanden waarmee men vlasvezels zuiverde. Wie iets *hekelt*, kamt het dus figuurlijk uit, met scherpe tanden: het beeld van fijne, strenge kritiek. Een *hekeldicht* is een satirisch gedicht. Als je een hekel aan iets hebt, is dat sterker dan *niet houden van* en zwakker dan *haten*.
Zeg je 'een hekel van' of 'een hekel aan'?
Alleen *een hekel aan*.
Wat is hekelen?
Iemand of iets scherp en publiek bekritiseren.