In het gips: waar bestaat gips eigenlijk uit?
Gips is een zachte, witte stof die met water hard wordt en wordt gebruikt voor verbanden, beelden en pleisterwerk. Een gebroken arm zit daarom 'in het gips'.
Gips is een wit poeder dat met water een pasta vormt en na enkele minuten verhardt. Wie een bot breekt, komt er onvermijdelijk mee in aanraking: de arts verpakt de breuk in het gips zodat het bot rustig kan genezen. Maar gips is ook de stof van beelden, plafonds en dunne wanden.
- De stof zelf. *Het poeder wordt met water aangemengd.*
- Verband van gips. *Hij zit zes weken in het gips.*
- Beeld of afgietsel. *Een gipsen beeld van de dichter.*
- Gipsplaat voor verbouwingen. *De wand is van gips.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het gips | Geen meervoud in de gewone taal. |
| Bijvoeglijk | gipsen | *Een gipsen mal.* |
| Werkwoord | gipsen | Met gips bewerken. |
| Samenstelling | gipsverband, gipsplaat | Medisch en bouwtechnisch. |
| Verkleinwoord | gipsje | Een klein beeldje. |
Gips in een zin
- Ze zit met een been in het gips.Gangbare uitdrukking, zowel in Nederland als in Vlaanderen.
- De timmerman plaatste gipsplaten tegen het plafond.Bouwtaal; hier meervoud van de samenstelling.
- In het museum stonden gipsen afgietsels van klassieke beelden.Het bijvoeglijk naamwoord wordt met -en gevormd.
Van Grieks naar gipsverband
Het woord komt via het Latijn *gypsum* van het Griekse *gypsos*, dat 'krijt' of 'kalk' betekende. Het Engelse *plaster of Paris* dankt zijn naam aan de gipsafzettingen bij Parijs, vooral die van Montmartre. Een gebroken been of arm in het gips is zo een verbinding tussen oude beschavingen en de moderne spoedeisende hulp.
Is gips hetzelfde als gipsplaat?
Nee, gips is het materiaal en gipsplaat een bouwproduct van gips met karton.
Hoe lang blijft een gips zitten?
Vaak vier tot zes weken, afhankelijk van de breuk.
Is gips gevaarlijk om te verwerken?
Nee, maar het stof kan irriteren. Draag een stofmasker bij het schuren.