Douane: waarom een Frans woord met Arabische wortels?
De douane is de overheidsdienst die toezicht houdt op het in- en uitvoeren van goederen en op de naleving van invoerrechten.
De douane controleert goederen die een land binnenkomen of verlaten. Het woord is Frans, maar de oorsprong ligt veel verder: in het Arabische diwan, een register of kantoor. Wie reist, komt de douane tegen bij grenzen en op luchthavens.
- Overheidsdienst. *De douane hield de container tegen.*
- Controle bij de grens. *Bij de douane moest hij zijn koffer openen.*
- Invoerrechten. *De douane op sigaretten is hoog.*
Vormen van douane
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de douane | vrouwelijk, onveranderlijk |
| Meervoud | douanes | zelden |
| Medewerker | douanier | ambtenaar, ook douanebeambte |
| Bijvoeglijk | douane- | douanekantoor |
| Samenstelling | douanerecht | belasting op invoer |
Douane in een zin
- De douane controleerde alle pakketten.Zakelijk, institutioneel.
- Hij moest zijn bagage laten zien bij de douane.Reizen; alledaags.
- Binnen het Schengengebied controleert men reizigers in principe niet aan de grens.Informatief; in België en Nederland actueel.
Van diwan tot douane
Het Arabische *diwan* betekent register en later kantoor. Het kwam via het Italiaanse *dogana* en het Franse *douane* in het Nederlands. Ook het woord divan komt van diwan: eerst de raadzaal, daarna de zitbank die daar stond. Dat laat zien hoe taal over handelsroutes reist. In het Nederlands hoort een controle van reizigers ook bij de grens, en wat je meeneemt noemen we bagage. Douane en accijns zijn niet hetzelfde: de douane int het recht bij de grens, accijns is een binnenlandse belasting.
Wat is het verschil tussen douane en grenswacht?
De douane let op goederen en rechten, de grenspolitie (in Nederland de marechaussee) op personen en documenten. In de praktijk werken ze samen.
Hoe spreek je douane uit?
Als 'doe-AA-ne', met de klemtoon op de tweede lettergreep. De laatste e klinkt als een zwakke sjwa.