Das: stropdas, sjaal of dier?
Een das is een bosdier met een zwart-wit gestreepte kop, maar ook, in spreektaal, een stropdas. Twee heel verschillende woorden die toevallig gelijk klinken.
Het woord das is een mooi voorbeeld van homoniemen. Een das in het bos heeft vier poten en graaft holen, een das om je nek heeft een knoop. De klank is gelijk, de betekenis totaal verschillend.
- Roofdier (Meles meles). *De das slaapt overdag in zijn burcht.*
- Stropdas. *Hij droeg een zijden das.*
- Figuurlijk, in een uitdrukking. *Iemand de das omdoen.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de das | De das was blauw. |
| Meervoud | dassen | Drie dassen. |
| Verkleinwoord | dasje | Een dasje voor het kind. |
| Samenstelling | stropdas, dassenburcht | Het woongebied van dassen. |
Das in een zin
- In het bos woont een familie dassen.Dier; neutraal.
- Hij trok zijn das recht voor het gesprek.Dagelijks; kledingstuk.
- Met die leugen deed hij zijn collega de das om.Figuurlijk: iemand benadelen of in de problemen brengen.
De das omdoen
In de uitdrukking iemand de das omdoen betekent het: iemand benadelen, bedriegen of zijn kansen verpesten. Het beeld is dat van een das om de nek, die kan knellen. De das als dier is in Nederland en Vlaanderen beschermd; zijn woonplek heet een dassenburcht, een stelsel van ondergrondse gangen. Wie zich netjes kleedt, draagt een das bij een hemd en een pak. Het woord voor het kledingstuk is korter dan *stropdas*, dat letterlijk 'strop-das' betekent. De dassenpopulatie is in Nederland sinds de jaren tachtig hersteld dankzij beschermingsmaatregelen en tunnels onder wegen. Een jong dier heet in de volksmond een dassenjong.
Is das een dier of een kledingstuk?
Allebei. Context bepaalt wat bedoeld wordt.
Wat is het meervoud van das?
Dassen.
Wat betekent 'iemand de das omdoen'?
Iemand bedriegen of benadelen.