Beet: een hap, een grip of de verleden tijd van bijten?
Beet is een hap of steek, of een grip op iets. Het is ook de verleden tijd van bijten: de hond beet. Niet te verwarren met biet.
Het woord beet doet dubbel werk: het is een hap of steek, en de verleden tijd van *bijten*. Wie iemand beet neemt, heeft hem niet gebeten maar voor de gek gehouden. De uitdrukking is ontstaan in de visserij, waar een vis die toehapt ‘beet’ geeft.
- Hap of steek. *Er zat een rode beet op haar arm.*
- Aanbeet bij het vissen. *Vandaag zit er geen beet.*
- Grip. *Beet pakken en trekken.*
- Verleden tijd van bijten. *De hond beet in het touw.*
Vormen van het woord
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de beet, de beten | Twee beten in het been. |
| Verkleinwoord | het beetje | Wacht een beetje. |
| Infinitief | bijten | Honden bijten zelden. |
| Verleden tijd | ik beet, wij beten | Ik beet op mijn lip. |
| Voltooid deelwoord | gebeten (hebben) | Hij heeft me gebeten. |
Zo gebruik je het in een zin
- De muggen hebben vannacht lelijke beten achtergelaten.Gebruikelijk meervoud van het zelfstandig naamwoord.
- Je hebt me mooi beet genomen!Gezegde: je hebt me voor de gek gehouden; informeel.
- Hij beet zijn tanden stuk op de opgave.Verleden tijd; figuurlijk: de opgave bleek te moeilijk.
Beet, beetje en biet
- *Beetje* is volgens de woordenboeken oorspronkelijk een verkleinwoord van *beet* in de zin van hap en werd het gewone woord voor ‘een klein beetje’; zie beetje.
- *Biet* is de plant met de rode knol. Het meervoud is *bieten*, niet *beten*.
- *Bijten* is een sterk werkwoord: bijten, beet, gebeten, net als *rijden*, reed, gereden. De verleden tijd *beet* ontstaat dus door klinkerwisseling.
- Bij insecten spreek je liever van een *steek* of *beet*: een mug steekt, een hond bijt. Een dierlijke beet laat sporen van de tanden achter.
Is het ‘beet’ of ‘biet’ voor de rode knol?
Het is *biet*; *beet* is de hap of de verleden tijd van bijten.
Waarom zeg je ‘beet hebben’?
Dat komt uit de visserij en het worstelen en betekent dat je het te pakken hebt, letterlijk of figuurlijk.