Bal: rond voorwerp of dansfeest?
Een bal is een ronde of bolvormige speelbal, en daarnaast een dansfeest. Het meervoud ballen heeft in spreektaal ook een ruwe betekenis.
Het woord bal beslaat twee werelden. Op het schoolplein stuiter je de bal, in een paleis dans je op het bal. Het lidwoord verschilt per betekenis en dat maakt het precies; ook het meervoud verschilt. Het woord kent in het Nederlands dus twee heel verschillende werelden: de sportzaal en de feestzaal. Welke betekenis bedoeld wordt, merk je meestal aan het werkwoord, want je speelt met een bal maar gaat naar een bal.
- Bolvormig voorwerp. *Een voetbal.*
- Dansfeest. *Het galabal begon om acht uur.*
- Samengeklonterde massa. *Een bal garen.*
Vormen
| Betekenis | Lidwoord | Meervoud |
|---|---|---|
| Rond voorwerp | de bal | ballen |
| Dansfeest | het bal | bals |
| Verkleinwoord | het balletje | balletjes |
| Samenstelling | voetbal, galabal | zelfde vormen |
Bal in een zin
- De bal ging net naast het doel.Neutraal.
- Op het schoolbal droeg ze een blauwe jurk.Het-woord; het meervoud 'bals' is zeldzaam.
- Hij sloeg de bal helemaal mis met zijn inschatting.Figuurlijk: een fout maken; spreektaal.
Uitdrukkingen en verwante woorden
- De bal misslaan: iets verkeerd inschatten.
- De bal aan het rollen brengen: iets op gang brengen.
- Ballen: in spreektaal ruw voor testikels en voor 'onzin' (*Ballen!*); vermijd het in nette teksten.
- Verwant: ballon en ballet hebben dezelfde Franse en Italiaanse wortel als het dansfeest.
Wat is het verschil tussen de bal en het bal?
De bal is een voorwerp; het bal is een dansfeest dat uit het Frans komt.
Is 'ballen' een scheldwoord?
Als uitroep betekent het 'onzin' en is het informeel; als lichaamsdeel is het ruw.
Hoe schrijf ik het meervoud van het dansfeest?
Als bals. Omdat dit zelden voorkomt, kiezen mensen vaak 'dansfeesten' of 'gala's'.