Baan: werk, weg, ring en baan breken
Een baan is een betaalde functie, een afgebakende weg of spoor, of de weg die een voorwerp aflegt, zoals de baan van de aarde om de zon.
Een baan kan een betaalde functie zijn, een weg of een traject. Wie 'baanbrekend' werk doet, maakt letterlijk een nieuwe weg waar nog niemand liep. In het dagelijks leven kom je het woord vooral tegen als werk: je zoekt een baan, hebt een baan of raakt je baan kwijt. Ook de route van een planeet heet zo.
- Betaalde functie. *Hij heeft een nieuwe baan.*
- Afgebakende strook of traject. *Een atletiekbaan.*
- Baan van een planeet of voorwerp. *De baan van de maan.*
- Weg (in Vlaanderen). *Op de baan naar Brugge.*
Vormen van baan
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de baan | De baan is mooi. |
| Meervoud | banen | Er zijn nieuwe banen. |
| Verkleinwoord | baantje | Een baantje als barista. |
| Samenstelling | ijsbaan | Op de ijsbaan. |
| Samenstelling | baanbreker | Een echte baanbreker. |
Baan in zinnen
- Zij zoekt een nieuwe baan in de zorg.Neutraal; 'werk zoeken' is ruimer.
- De satelliet draait in een baan om de aarde.Natuurkundig gebruik, dus 'omloopbaan'.
- Dat plan is van de baan.'Van de baan' betekent 'afgeblazen'.
Baantjes en baanbrekers
Het verkleinwoord baantje heeft een eigen kleur: het is een klein of tijdelijk baantje, soms ook een goed betaalde positie die je dankzij relaties kreeg. Dat verklaart het woord *baantjesjager*, een bijnaam voor mensen die handig functies verzamelen. De werkwoordvorm *banen* ('zich een weg banen') en het bijvoeglijk naamwoord *baanbrekend* gaan terug op de oude betekenis 'weg'. In Vlaanderen is *baan* ook een grote verkeersweg of rijbaan, zoals in 'op de baan naar Antwerpen'. Het woord is dus ouder in de betekenis 'weg' dan in de betekenis 'werk'. Voor nog meer werk, zie werk.
Is baan hetzelfde als werk?
Bijna. Een baan is een betaalde functie, werk is breder en kan ook onbetaald zijn.
Wat betekent 'van de baan'?
Afgevoerd of geschrapt, bijvoorbeeld een plan dat niet doorgaat.