Vrees: de deftige neef van angst
Vrees is een gevoel van bezorgdheid of angst voor iets dat kan gebeuren. Het woord klinkt formeler dan angst of bangheid.
Vrees klinkt iets plechtiger dan het gewone 'angst'. Het is de zorg dat er iets ergs staat te gebeuren, maar zonder paniek. Je vindt het woord vaker in kranten dan in de kroeg, en bijna altijd in combinatie met 'voor': vrees voor de gevolgen, vrees voor het onbekende.
- Bezorgdheid voor iets dat kan komen. *Er is vrees voor nieuwe overstromingen.*
- Ontzag of eerbied (ouderwets). *De vrees des Heren.*
- Als beleefdheidsformule. *Ik vrees van wel.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de vrees | De vrees groeit. |
| Meervoud | vrezen (zelden) | Meestal enkelvoud. |
| Werkwoord | vrezen, vreesde, gevreesd | Hij vreesde het ergste. |
| Bijvoeglijk | vreesachtig | Een vreesachtig kind. |
| Samenstelling | vreesaanjagend | Een vreesaanjagend bericht. |
Voorbeelden uit het dagelijks gebruik
- Uit vrees voor represailles zweeg hij.Formeel; vaak in nieuwsberichten.
- Ik vrees dat we te laat zijn.Beleefde manier om slecht nieuws aan te kondigen.
- Zonder vrees stak hij het ijs over.Verhalend en wat plechtig; vergelijk 'zonder angst'.
Vrees, angst, bang en schrik
- Vrees is formeel en gaat over verwachte ellende.
- Angst is een diep, vaak langdurig gevoel.
- Bang zijn is alledaags en direct, vaak met 'voor'.
- Schrik is de plotselinge schok die je door het lijf voelt gaan.
Wat betekent 'ik vrees van wel'?
Het is een beleefde manier om 'ja' te zeggen op een vraag waarvan het antwoord slecht nieuws is. 'Ik vrees van niet' betekent 'nee'.
Is vrezen hetzelfde als bang zijn?
Bijna. Vrezen is formeler en klinkt rustiger; bang zijn drukt een sterker gevoel uit.