Vloek: een kwade wens en een scheldwoord ineen
Een vloek is een uitroep of wens waarmee je iemand kwaad toewenst, of een krachtterm die je bij ergernis uitspreekt. Ook: een onheil dat op iemand rust.
Een vloek heeft twee gezichten. Aan de ene kant is het een kwade wens die iemand in de ban slaat, aan de andere kant een krachtterm die je laat horen als je je duim raakt. In beide gevallen draait het om woorden die meer willen dan gewone woorden: ze willen iets teweegbrengen. Het tegenovergestelde is de zegen.
- Boze wens of ban. *Een oude vloek rustte op het huis.*
- Krachtterm of scheldwoord. *Hij stootte een vloek uit.*
- Onheil dat iemand blijft achtervolgen. *Het goud bleek een vloek.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de vloek | De vloek werkte. |
| Meervoud | vloeken | Vloeken en verwensingen. |
| Werkwoord | vloeken, vloekte, gevloekt | Hij heeft gevloekt. |
| Samenstelling | vloekwoord | Een heftig vloekwoord. |
| Verwant | verwensing | Een verwensing uitspreken. |
Voorbeelden uit het dagelijks gebruik
- Ze liet een zachte vloek ontsnappen toen de koffie omviel.Informeel; lichte krachtterm.
- Op de piramide zou een vloek rusten.Geschiedenisverhaal of avontuurlijk register.
- Het was een vloek en een zegen tegelijk.Spreekwoordelijk voor iets met voor- en nadelen.
Vloeken in de kerk
De uitdrukking vloeken in de kerk betekent iets zeggen of doen dat volstrekt niet past bij de omgeving. Wie in een café vol voetbalfans de tegenpartij prijst, vloekt in de kerk. Ook de uitdrukking 'vloeken als een ketter' wijst op hevig schelden. Ernstige vloeken, vooral die met religieuze termen, gelden in veel kringen als kwetsend; daarom lopen meningen over wat betamelijk is sterk uiteen, ook tussen Nederland en Vlaanderen.
Is vloeken hetzelfde als schelden?
Bijna. Schelden richt zich op een persoon; vloeken is een uitroep of wens, vaak met religieuze woorden, die niet altijd tegen iemand gericht is.
Wat is het verleden tijd van vloeken?
Je zegt 'hij vloekte' en 'hij heeft gevloekt'.