Tomaat: van Azteken tot saladebord
Een tomaat is de rode, sappige vrucht van de tomatenplant, die rauw of gekookt wordt gegeten. Hoewel hij botanisch een vrucht is, noemen we hem een groente.
De tomaat is rood, rond en overal te vinden. Hij komt uit Midden-Amerika en kreeg zijn naam van de Azteken: *tomatl* werd via het Spaans en Frans het Nederlandse tomaat. Botanisch is het een bes, maar in de keuken horen tomaten bij de groenten.
- Vrucht van de tomatenplant. *Ze sneed een tomaat voor in de salade.*
- Rode kleur (figuurlijk). *Hij werd zo rood als een tomaat.*
- Product (puree, saus, soep). *Tomatensoep.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de tomaat | De-woord. |
| Meervoud | tomaten | Met -en. |
| Verkleinwoord | tomaatje | Cherrytomaatje, vooral bij kleine tomaten. |
| Samenstellingen | tomatensaus, tomatensoep | Het woord krijgt een tussen-n. |
Tomaat in een zin
- Snijd de tomaten in plakjes.Keukentaal; meervoud met -en.
- Je hebt tomaten op je ogen!Uitdrukking: je ziet iets voor de hand liggends niet.
- Ze werd zo rood als een tomaat.Bij verlegenheid of ergernis.
Herkomst en gebruik
Het Nederlandse woord verwijst via het Spaans *tomate* naar het Nahuatl *tomatl*. Europeanen aten de vrucht lang niet, omdat de plant verwant is aan giftige nachtschades. Later kwam hij vooral in Italië in de keuken, wat verklaart waarom pizza en saus zo met tomaat verbonden zijn. In soep vinden we hem ook terug.
Is een tomaat een groente of een vrucht?
Botanisch is het een vrucht, maar in de keuken noemen we hem een groente.
Waarom zeg je tomaten op je ogen?
Het beeld is dat je blind bent voor wat voor de hand ligt.