Een tol: speelgoed, tolgeld en een zware tol betalen
Een tol is een draaiend speelgoed, een belasting voor het gebruik van een weg of brug, en figuurlijk de prijs die je ergens voor betaalt.
Een tol is een kegelvormig speeltje dat je laat draaien. Maar in het Nederlands is tol ook de heffing die je betaalt om over een weg, brug of tunnel te gaan, en de uitdrukking 'een zware tol betalen' betekent dat iets je veel kost. Het zijn twee woorden met verschillende herkomst.
- Draaiend speelgoed. *Hij liet de tol draaien.*
- Belasting voor een weg of brug. *Je betaalt tol bij de tunnel.*
- Prijs of gevolg (figuurlijk). *Het werk eiste een zware tol.*
- Tollen (werkwoord). *Het kind tolt rond.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de tol | De tol draait. |
| Meervoud | tollen | Meerdere tollen. |
| Verkleinwoord | tolletje | Een tolletje van hout. |
| Werkwoord (hij) | tolt | Hij tolt rond. |
| Verleden tijd | tolde | Zij tolde rond. |
| Samenstelling | tolgeld, tolweg | Op de tolweg betaal je tol. |
Voorbeeldzinnen
- Zij liet de tol over de vloer draaien.Het speelgoed.
- Bij de brug moet je tol betalen.Het heffingsbedrag.
- De oorlog eiste een zware tol van de bevolking.Figuurlijk, formeel.
Twee herkomsten, één spelling
De tol als speelgoed en de tol als belasting zijn twee verschillende woorden met dezelfde vorm. Het woord voor de heffing gaat terug op het Latijn en het Grieks, waar het een douanekantoor aanduidde; in een tolhuis moest je betalen. Een prijs die iets kost, hoeft niet in geld te zijn: in 'een zware tol betalen' gaat het om verlies, schade of moeite. Tegenwoordig kennen sommige snelwegen in Europa nog tol, in Nederland en België vooral bij enkele tunnels.
Is tol hetzelfde als belasting?
Het is een speciale heffing voor het gebruik van een route.
Wat betekent 'tol eisen'?
Het betekent dat iets veel kost, bijvoorbeeld energie of gezondheid.