Smeer: vet, vuil en een vliegende start

Smeer is een vettige, kleverige stof, en tegelijk de stam van smeren. Het woord duikt vooral op in samenstellingen: wie smeerkaas op brood smeert en een smeerlap uitscheldt, gebruikt dezelfde stam. Als los woord klinkt smeer wat ouderwets en technisch. In het dagelijks leven kom je het vooral tegen als eerste deel van een samenstelling, of als werkwoordsvorm.

• Vettige massa. *Het smeer in de motor moest vervangen worden.*
• Werkwoordsvorm van smeren. *Ik smeer mijn brood met boter.*
• Eerste deel van samenstellingen. *Smeerkaas, smeerolie, smeerboel.*

Vormen van smeren

Voorbeelden in een zin

• Hij smeert boter op zijn boterham.Alledaags en neutraal.
• Het was een smeerboel in de keuken.Informeel; smeerboel is een rommelige, vuile bende.
• Zodra de politie kwam, smeerde hij hem.Informeel: hem smeren is er snel vandoor gaan.

Smeer in uitdrukkingen

• Hem smeren. Er snel vandoor gaan, informeel.
• Smeerlap. Scheldwoord voor een gemene of vieze man; grof taalgebruik.
• Smeergeld. Steekpenning om iets sneller of soepeler te regelen.
• Smeerolie. Olie waarmee je machines draaiende houdt; zie ook olie. In de garage spreekt men ook over smeerbeurten, de periodieke onderhoudsbeurt van een auto.
• Het loopt gesmeerd. Alles verloopt soepel, zoals een machine met genoeg vet. Dat dit ook een goed beeld voor een beleg als boter is, is een bonus: wat goed gesmeerd is, glijdt vanzelf.