Sleutel: niet alleen voor het slot
Een sleutel is een voorwerp om een slot te openen of te sluiten. Figuurlijk is het ook het middel of de oplossing waarmee je iets begrijpt of voor elkaar krijgt.
Een sleutel opent een slot, maar het woord heeft meer werk te doen. Wie spreekt over de sleutel tot succes, bedoelt het ene ding waar alles om draait. Het woord is oud en komt van Middelnederlands slotel, sleutel, dat aan sluiten verwant is.
- Voorwerp voor een slot. *Ik kan mijn sleutel nergens vinden.*
- Middel of oplossing. *Geduld is de sleutel tot succes.*
- Gereedschap of muzieksymbool. *De g-sleutel staat aan het begin van de notenbalk.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Toelichting |
|---|---|---|
| Enkelvoud | de sleutel | De-woord. |
| Meervoud | de sleutels | Gewoon -s. |
| Verkleinwoord | het sleuteltje | Bijvoorbeeld bij een kistje. |
| Werkwoord | sleutelen | Aan een bromfiets sleutelen. |
| Samenstelling | moersleutel | Gereedschap voor moeren. |
Zo gebruik je het in een zin
- Heb je de sleutel van de deur bij je?Praktisch en dagelijks.
- De sleutel van het probleem ligt bij de communicatie.Figuurlijk, zakelijk.
- Ik sleutel graag aan oude auto's.Het werkwoord sleutelen betekent knutselen en repareren.
Sleutelwoorden en uitdrukkingen
- Sleutelkind — een kind dat zelf thuiskomt, met een sleutel om zijn nek
- De sleutel overhandigen — officieel een gebouw of taak afgeven
- Sleutelen — in Nederland en België vooral gebruikt voor het repareren van een voertuig
- Sleutelpositie — een rol waarvan veel afhangt; zie ook kluis
Waarom noem je repareren sleutelen?
Het woord is afgeleid van sleutel als gereedschap, de moersleutel, waarmee je aan een machine werkt.
Hoort sleutel bij sluiten?
Ja. Het Middelnederlandse slotel is afgeleid van de stam van sluiten, dus een sleutel is letterlijk het ding om te sluiten.