Schrap: een woord dat alleen nog in een vaste zin leeft
Schrap komt vooral voor in de uitdrukking zich schrap zetten: je klaarmaken voor iets moeilijks. Het is ook de stam van het werkwoord schrappen.
Het woord schrap kom je bijna alleen tegen in één vaste uitdrukking. Wie zich schrap zet, bereidt zich voor op een klap, letterlijk of figuurlijk, door stevig te gaan staan. Daarnaast is schrap de stam van het werkwoord schrappen, 'doorhalen' of 'afschaffen'.
- Zich schrap zetten. *Hij zette zich schrap voor het slechte nieuws.*
- Stam van schrappen. *Schrap dat woord uit de tekst.*
- Afschaffen of doorhalen (schrappen). *Het kabinet schrapt de regeling.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Vaste uitdrukking | zich schrap zetten | ik zet me schrap |
| Werkwoord | schrappen | ik schrap, hij schrapte |
| Voltooid deelwoord | geschrapt | de regel is geschrapt |
| Verwant werkwoord | schrapen | schraapte, geschraapt |
| Zelfstandig naamwoord | schrapping | de schrapping van een post |
Schrap in een zin
- Ze zette zich schrap voor de uitslag.Vaste uitdrukking, formeel en schriftelijk.
- Schrap alles wat overbodig is.Gebiedende wijs van schrappen.
- De gemeente schrapte de subsidie.Verleden tijd, in nieuwsberichten.
't kofschip en schrappen
Bij het werkwoord *schrappen* hoort een bekend spellingsprobleem: is het *schrapte* of *schrapde*? De stam *schrap* eindigt op een *p*, een letter uit het woord 't kofschip, dus de verleden tijd is *schrapte* en het voltooid deelwoord *geschrapt*. Het werkwoord is nauw verwant aan *schrapen*, 'over iets heen wrijven', en betekent oorspronkelijk dat je met een mes iets wegkrabt. Daar komt de betekenis 'doorhalen' vandaan: je haalt een streep door iets, of je krabt het weg. De herkomst van *schrap* in *zich schrap zetten* is onzeker, maar het beeld van iemand die zijn voeten stevig neerzet past goed bij de uitdrukking.
Is het schrapte of schrapde?
Schrapte, omdat de stam op een p eindigt (het kofschip).
Wat betekent zich schrap zetten?
Je voorbereiden op iets onaangenaams of moeilijks door je klaar te maken voor de klap.