Rijp: fruit dat klaar is en gras dat wit ziet
Rijp betekent volgroeid en klaar om geoogst of gegeten te worden. Als zelfstandig naamwoord is rijp de dunne laag ijskristallen die op koude nachten op planten en dingen ontstaat.
Het woord rijp wijst op twee heel verschillende zaken. Een rijpe peer en een rijp op het gras hebben niets met elkaar te maken, behalve dat ze dezelfde klanken delen. Het bijvoeglijk naamwoord hoort bij het werkwoord rijpen, het zelfstandig naamwoord bij vorst en kou.
- Volgroeid, klaar om te eten (bijvoeglijk naamwoord). *Rijpe tomaten smaken zoet.*
- Volwassen of ver genoeg ontwikkeld. *Hij is rijp voor een grotere verantwoordelijkheid.*
- Aan het einde van een proces (rijp voor). *Het gebouw is rijp voor de sloop.*
- Ijskristallen op een koude ochtend (de rijp). *Er lag rijp op de dakpannen.*
Vormen
| Vorm | Voorbeeld | Opmerking |
|---|---|---|
| Basis | Het fruit is rijp. | Als gezegde onveranderd |
| Verbogen | een rijpe appel | Met -e bij zelfstandig naamwoord |
| Vergrotende trap | rijper | Rijper dan gisteren |
| Overtreffende trap | rijpst | De rijpste perzik |
| Zelfstandig naamwoord | de rijp | Geen meervoud in gebruik |
Voorbeelden
- De tijd is er rijp voor.Vaste uitdrukking: het moment is geschikt.
- Na een heldere nacht lag de weide wit van de rijp.Dichterlijk of weerkundig taalgebruik.
- Ze is rijp voor haar leeftijd.Kan complimenteus zijn, maar ook neerbuigend klinken.
Rijp en groen
- De uitdrukking rijp en groen duidt een gemengd gezelschap aan van oud en jong, ervaren en onervaren mensen.
- Groen staat hier voor onrijp: onervaren mensen zijn nog niet uitgegroeid.
- Je hoort het vooral in zinnen als *rijp en groen liep door elkaar*.
Is rijp het tegenovergestelde van groen?
Bij fruit wel: groen is onrijp. Het tegenovergestelde van rijp is meestal onrijp.
Wat is het verschil tussen rijp en vorst?
Rijp is de witte laag ijskristallen zelf; vorst is het weer waarbij het onder nul is. Die laag vormt zich op gras, takken en ook op een vrucht die nog aan de boom hangt.