Wat is een put? Meer dan een gat in de grond
Een put is een diepe, smalle uitgraving in de grond, bijvoorbeeld om water of olie uit te halen. Figuurlijk is een put een ellendige of uitzichtloze situatie.
Een put is in de kern een gat dat je graaft om iets uit de diepte te halen. Dat beeld is zo sterk dat we het ook gebruiken voor een mensenleven: 'in een put zitten' betekent dat je even niet meer boven komt. Het woord is oud, maar nog volop in gebruik.
- Diepe schacht voor water, olie of gas. *Het dorp had één put.*
- Diep gat of kuil. *Hij viel in een put.*
- Lage, sombere periode (figuurlijk). *Na het ontslag zat hij in een put.*
- Opening of gat in de grond (in samenstellingen). *Een afvoerput, een mestput.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de put | De put is droog. |
| Meervoud | putten | Er zijn twee putten. |
| Verkleinwoord | putje | Een putje in de weg. |
| Werkwoord | putten | Hij put moed uit het verhaal. |
| Samenstelling | waterput, putdeksel | Sluit het putdeksel. |
Zo gebruik je het in een zin
- Er stond een oude put achter het huis.Letterlijk, neutraal.
- Sinds het slechte nieuws zit ze in een diepe put.Figuurlijk, spreektaal.
- Hij put kracht uit zijn geloof.Het werkwoord putten betekent halen uit.
Het werkwoord putten en een bekend spreekwoord
Van put komt het werkwoord putten: water uit een put halen. Zo ontstond 'uit iets putten', met als figuurlijke betekenis iets nuttigs eruit halen. Er bestaat ook een spreekwoord: 'Als het kalf verdronken is, dempt men de put'. Het betekent dat je te laat maatregelen neemt. Een ander woord dat met diepte te maken heeft is kuil, al is die meestal breder en ondieper.
Zeg je putten of putjes?
Het meervoud van put is putten, het verkleinwoord putje. Dat laatste kan ook een kleine kuil in het wegdek zijn.
Is 'in een put zitten' formeel?
Het is spreektaal. In formele teksten schrijf je liever dat iemand een moeilijke periode doormaakt.