Potlood: schrijfgerei zonder een spoor van lood
Een potlood is een schrijf- of tekenstift met een kern van grafiet in een houten of kunststof omhulsel. Ondanks de naam zit er geen lood in.
Een potlood is een stift van grafiet, meestal omgeven door hout, waarmee je kunt schrijven en tekenen. Het heet potlood, maar er zit geen gram lood in. De naam is een overblijfsel uit de tijd dat men grafiet voor een soort lood aanzag.
- Schrijf- of tekenstift met grafietkern. *Schrijf je naam met potlood.*
- Kleurpotlood. *De kinderen tekenen met potloden in alle kleuren.*
- Het schrijfsel zelf. *Het staat in potlood, je kunt het nog uitgummen.*
- Drukpotlood. *Een drukpotlood heeft een vulling van 0,5 millimeter.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het potlood | Onzijdig. |
| Meervoud | potloden | Met -en. |
| Verkleinwoord | potloodje | Ook voor een stompje. |
| Samenstelling | kleurpotlood | Ook potloodslijper, wenkbrauwpotlood. |
| Samenstelling | potloodstreep | Een streep in potlood. |
Potlood in een zin
- Heb je een scherp potlood voor me?Alledaags; een stomp potlood slijp je eerst.
- Noteer het eerst maar in potlood.Figuurlijk: voorlopig, nog niet definitief.
- Het potlood is stomp geworden.‘Stomp’ is het gangbare bijvoeglijk naamwoord.
Waarom heet het potlood?
- Misverstand. Grafiet werd lang voor een loodsoort gehouden. Daardoor kreeg de stift in veel talen een naam met ‘lood’, in het Nederlands dus potlood.
- Vergelijk. Ook in het Engels (*pencil lead*) leeft het misverstand voort, hoewel er nooit het zware metaal lood in zat.
- Hardheid. Op een houten potlood staat vaak HB, 2B of 2H. B staat voor zacht en zwart, H voor hard.
- Voordeel. Wat je met potlood schrijft, kun je uitgummen. Daarom noemt men een voorlopig plan ook wel ‘in potlood’.
Zit er echt geen lood in een potlood?
Nee, de kern bestaat uit grafiet, vaak gemengd met klei. Daarom is het ook niet giftig, anders dan het metaal lood.
Wat is het verschil tussen potlood en een kleurpotlood?
Een kleurpotlood heeft een gekleurde kern van pigment en was of vulstof, een gewoon potlood een grijze kern van grafiet.