Opkomst: hoeveel mensen komen er, en waar komt iets vandaan?
Opkomst is het aantal mensen dat ergens naartoe komt, bijvoorbeeld bij een verkiezing, maar ook het begin van een groei, zoals de opkomst van de zon.
De opkomst heeft twee gezichten. Bij verkiezingen telt de opkomst de mensen die komen stemmen, bij de zon telt ze het moment waarop de dag begint. Beide betekenissen draaien om iets dat omhoog of naar voren komt.
- Aantal aanwezigen. *De opkomst bij de verkiezingen was hoog.*
- Het opkomen van iets. *De opkomst van de zon is om zes uur.*
- Het ontstaan van een beweging of verschijnsel. *De opkomst van het internet veranderde alles.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de opkomst | Geen gangbaar meervoud. |
| Werkwoord | opkomen | Ik kom op, hij kwam op. |
| Voltooid deelwoord | opgekomen | Hulpwerkwoord: zijn. |
| Samenstelling | opkomstpercentage | Ook: opkomstplicht, zonsopkomst. |
| Tegenstelling | ondergang | De opkomst en ondergang. |
Opkomst in een zin
- De opkomst bij de bijeenkomst viel tegen.Neutraal; vooral in nieuwsberichten.
- Na de opkomst van de maan werd het stil.Dichterlijk; hier voor het zichtbaar worden aan de hemel.
- Zij werden bekend door de opkomst van streamingdiensten.Figuurlijk voor een groeiend verschijnsel.
Opkomstplicht in België
In Nederland hoeft niemand te stemmen: de opkomstplicht werd in 1970 afgeschaft en de opkomst bij verkiezingen schommelt sindsdien rond de driekwart. In België geldt nog altijd opkomstplicht: kiezers moeten zich bij het stembureau melden, al hoeven ze niet geldig te stemmen. Daardoor ligt de Belgische opkomst vaak boven de negentig procent. Het verschil laat zien dat hetzelfde woord in twee landen een heel andere werkelijkheid kan beschrijven. Een opstand is een heel ander verschijnsel, al klinkt het woord verwant.
Is opkomst hetzelfde als aanwezigheid?
Bijna: opkomst telt vooral het aantal mensen dat komt, aanwezigheid het individu.
Wat betekent opkomen voor iemand?
Het voor iemand of iets durven verdedigen, bijvoorbeeld 'voor je rechten opkomen'.