Paraplu: het woord dat 'tegen de regen' betekent
Een paraplu is een opvouwbaar regenscherm met een stok. Figuurlijk is een paraplu ook een overkoepelende organisatie.
De paraplu is een slim samengesteld woord. Het is niets anders dan het Franse *parapluie*, 'tegen regen', en in het Nederlands is dat precies wat hij doet. Daardoor is de betekenis in één oogopslag duidelijk.
- Regenscherm. *Ik vergat mijn paraplu in de trein.*
- Overkoepelende organisatie. *De paraplu van alle sportbonden.*
- Verzekering of dekking (figuurlijk). *Een paraplupolis.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de paraplu | Meervoud: paraplu's. |
| Verkleinwoord | paraplutje | Ook: een cocktailparaplutje. |
| Samenstelling | paraplustandaard | Ook: parapluorganisatie. |
| Uitdrukking | onder één paraplu | Onder één dak. |
Paraplu in een zin
- Neem je paraplu mee, het gaat regenen.Alledaags.
- De koepelorganisatie is de paraplu van tweehonderd verenigingen.Figuurlijk, zakelijk.
- Zij zette haar paraplu open tegen de wind.Gewoon gebruik; 'openzetten' is hier gesplitst.
Herkomst en spelling
Het woord komt uit het Frans: *para-* (afweren) plus *pluie* (regen), net als *parasol* (tegen de zon) en *parachute* (tegen vallen). Het meervoud krijgt een apostrof, paraplu's, omdat het woord op een u eindigt: bij woorden op a, i, o, u of y wordt het meervoud zo gevormd om de uitspraak te bewaren. Het verkleinwoord is *paraplutje* zonder apostrof. Een andere term voor de paraplu is *regenscherm*, maar paraplu is de standaardvorm. Een stevige regen maakt een paraplu bijna onmisbaar, en een goede paraplu is daarom een geliefd cadeau.
Waarom paraplu's met een apostrof?
Bij woorden die op a, i, o, u of y eindigen, hoort een apostrof in het meervoud: paraplu's, auto's, taxi's.
Is parasol hetzelfde?
Nee: een parasol beschermt tegen zon, een paraplu tegen regen.