Maniak: van fanatieke fan tot onbezonnen automobilist
Een maniak is iemand die door een overheersende drang of passie wordt beheerst, zoals een voetbalmaniak. In de gewone taal is het vaak een los scheldwoord.
Een maniak is iemand die ergens bijna dwangmatig mee bezig is. In het dagelijks taalgebruik klinkt het vooral als een bijnaam voor een enthousiasteling: een voetbalmaniak weet alles van zijn club.
- Fanaat of liefhebber. *Mijn oom is een echte treinmaniak.*
- Roekeloze bestuurder. *Die maniak reed met honderdtachtig door de bebouwde kom.*
- Geestelijk gestoord persoon (oud). *In oude boeken wordt maniak ernstiger gebruikt.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Toelichting |
|---|---|---|
| Lidwoord | de maniak | de-woord |
| Meervoud | maniakken | ook ‘maniaks’ gangbaar |
| Verkleinwoord | maniakje | zelden |
| Samenstellingen | voetbalmaniak, wegmaniak | ook speedmaniak |
| Verwant | manie | dwangmatige drang |
Maniak in zinnen
- Hij is een voetbalmaniak en heeft elke wedstrijd gezien.Informeel en niet negatief bedoeld.
- Rij niet als een maniak!Verwijt aan een bestuurder.
- Zij is een echte pianomaniak.Liefhebber; voor vrienden vriendelijk.
Herkomst en gevoeligheid
Het woord stamt uit het Grieks *mania*, ‘waanzin, razernij’, en is via het Frans of Latijn in het Nederlands gekomen. In de psychologie heet een stoornis met extreem verhoogde energie een *manie*, en het woord maniak kan daarom gevoelig liggen. Voor een gewone fan is passie vaak een prettiger woord. Als je iemand een idioot noemt, ben je beledigender dan bij maniak. Gebruik het woord dus bij voorkeur voor hobby's, niet voor mensen met een psychische aandoening.
Is maniak een scheldwoord?
Soms wel, vooral voor roekeloze weggebruikers. Als bijnaam voor een fan is het vriendelijk.
Wat is een manie?
Een dwangmatige, overdreven bezigheid of een psychische stoornis met overmatige opgewektheid.