Moeite: inspanning, last en de vraag of iets de moeite waard is
Moeite is de inspanning die iets kost, of de last en het ongemak die je ervoor moet nemen. Je vindt het vooral in vaste uitdrukkingen als 'de moeite waard' en 'moeite doen'.
Moeite is de energie die je ergens in steekt. Dat iets 'de moeite waard' is, zeggen we alleen als de opbrengst groter lijkt dan de inspanning. Het woord klinkt neutraal, maar vaak met een zweem van zwoegen.
- Inspanning. *Het kostte me veel moeite om op te staan.*
- Last of ongemak. *Ik wil je niet te veel moeite bezorgen.*
- Vaste uitdrukking. *Het museum is zeker de moeite waard.*
- Beleefdheidsformule. *Geen moeite!* (Nederland en Vlaanderen: 'het is geen probleem')
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de moeite | vrouwelijk |
| Meervoud | moeiten | zeer zeldzaam; meestal geen meervoud |
| Bijvoeglijk | moeilijk | verwant, 'veel moeite kostend' |
| Werkwoord | bemoeien | zich met iets inlaten |
| Bijvoeglijk | moeizaam | met veel moeite gepaard |
Moeite in een zin
- Daar doe ik geen moeite voor.Zeg je als iets de inspanning niet waard lijkt.
- Neem de moeite om het even te lezen.Beleefd verzoek, enigszins formeel.
- Het is de moeite waard om te proberen.Vaste uitdrukking; 'waard' komt altijd achter 'moeite'.
Familie van moeite
In het Middelnederlands is *moeite* afgeleid van *moeien*, 'lastigvallen'. Het woord is dus familie van 'bemoeien' en 'moeilijk', waardoor je begrijpt waarom een bemoeial iemand is die zich ongevraagd in andermans zaken steekt. Een dichtbij liggend woord is poging: iets waar je moeite voor doet. Het tegendeel is een makkie: iets wat geen moeite kost.
Wat is het verschil tussen moeite en moeilijkheid?
Moeite is de inspanning; moeilijkheid is de eigenschap dat iets lastig is.
Zeg je 'de moeite waard' of 'de moeite waarde'?
Altijd 'de moeite waard'; het bijvoeglijk naamwoord 'waard' krijgt hier geen -e.