Ironie: zeggen wat je niet meent, of het lot dat spot
Ironie is een manier van spreken waarbij je het tegenovergestelde zegt van wat je bedoelt, of een situatie die tegen de verwachting in loopt.
Ironie werkt alleen als de luisteraar de bedoeling doorziet. Wie op een regenachtige dag zegt: lekker weertje, zegt het tegendeel van wat hij bedoelt. Het woord komt uit het Grieks eironeia, wat verhulling betekent.
- Spot door het tegenovergestelde te zeggen. *Wat een prachtig weer, zei hij in de regen.*
- Situationele ironie. *Een brandweerman wiens huis afbrandt.*
- Ironie van het lot. *Juist hij verloor zijn baan.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de ironie | Een de-woord. |
| Meervoud | ironieën | Met trema. |
| Bijvoeglijk | ironisch | Vol ironie. |
| Bijwoord | ironisch genoeg | Typische zinsopening. |
| Werkwoord | ironiseren | Met ironie behandelen. |
Voorbeelden
- Zijn ironie ontging haar volledig.Pas op: ironie vraagt begrip.
- Ironisch genoeg won het laatste team de beker.Zinsopening.
- Met milde ironie sprak hij over zijn eigen fout.Zelfspot.
Ironie, sarcasme en grap
Sarcasme is scherper en bedoelt te kwetsen, ironie is subtieler. Een grap maakt je aan het lachen, ironie laat vaak een glimlach achter. Het woord is verwant aan het Griekse eiron, een personage dat zich dommer voordoet dan hij is. De Socratische ironie, die filosofen toepasten, is daarvan afgeleid. Daarom kan een lach om ironie ook denkwerk betekenen.
Ironie kan op schrift lastig zijn, omdat toon en gezicht ontbreken. In berichten gebruiken mensen daarom soms een knipoog. In Vlaanderen en Nederland is droge ironie populair in humor, vooral in kolommen en cabaret.
Is ironie hetzelfde als sarcasme?
Nee. Sarcasme is bijtend en bedoeld om te kwetsen, ironie kan ook vriendelijk of speels zijn.
Wat is ironie van het lot?
Een toeval waarbij het tegendeel gebeurt van wat je verwachtte of wenste.