Leer: huid, leerstelling en een zwaard in de schede
Leer is bewerkte dierenhuid, bijvoorbeeld voor schoenen. Daarnaast is een leer een geheel van opvattingen, en leer is de stam van leren.
Het woord leer is een goed voorbeeld van een woord met drie levens. In de uitdrukking 'van leer trekken' is leer het leren omhulsel van een zwaard, dus de schede; wie van leer trekt, haalt het zwaard eruit en gaat tekeer. Het woord betekent ook de leerstellingen van een denker en is de stam van het werkwoord leren.
- Bewerkte dierenhuid. *Mijn schoenen zijn van echt leer.*
- Stelsel van opvattingen. *De leer van Darwin.*
- Stam van leren (ik leer). *Ik leer elke dag nieuwe woorden.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | het leer | Zacht leer. |
| Zelfstandig naamwoord | de leer | De leer van de kerk. |
| Bijvoeglijk | leren | Een leren tas. |
| Werkwoord | leren, leerde, geleerd | Zij heeft veel geleerd. |
| Samenstelling | leerling, leerstof | Leerstof voor de toets. |
Leer in een zin
- Ze droeg een jas van zacht leer.Het stofnaam-gebruik; leer is een het-woord.
- Hij trok fel van leer tegen de minister.Vaste uitdrukking: heftig uitvallen.
- De leer van het stoïcisme blijft populair.Een de-woord: de leer van een denkrichting.
Leer, huid en leren
Leer is een bewerkte huid: door looien en verven wordt het een duurzaam materiaal. Een leren jas is dus van leer, terwijl het werkwoord leren met onderwijs te maken heeft. De twee komen alleen toevallig overeen in schrijfwijze. Een vel is minder bewerkt dan leer. In sommige Vlaamse dialecten is 'leer' ook een woord voor ladder; in het Standaardnederlands niet.
Hoe schrijf je de verleden tijd van leren?
Leerde, met -de omdat de stam op r eindigt: ik leerde, wij leerden. Het voltooid deelwoord is geleerd.
Is leer een de- of een het-woord?
Beide. Als stof is het het leer, als opvatting is het de leer.