Kool: groente of brandstof, twee woorden in één
Kool is een bladgroente uit de kruisbloemenfamilie, en daarnaast een oud woord voor het zwarte brandstofdeel dat we koolstof of steenkool noemen.
Het woord kool komt in twee gedaanten voor. De groente en de brandstof delen dezelfde klank en schrijfwijze, maar komen van verschillende bronnen: de groente via het Latijnse caulis, de brandstof uit het Germaans. Dat verklaart ook waarom een koolmees dat zijn naam aan zwarte kolen ontleent, niets met kool als eten te maken heeft.
- Bladgroente. *Rodekool met appel is een klassieker bij de winterkost.*
- Koolstof, steenkool of houtskool. *Een stuk kool in het fornuis.*
- Verwijzing naar het element koolstof. *Koolhydraten, koolzuur.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de kool | Een kool uit de moestuin. |
| Meervoud | de kolen | Kolen als brandstof. |
| Samenstelling | witte kool, rodekool | Stamppot met witte kool. |
| Samenstelling | spruitkool, koolrabi | Spruitkool in de oven. |
| Samenstelling | steenkool, houtskool | Houtskool voor de barbecue. |
Kool in een zin
- Mijn oma maakt de lekkerste zuurkool van de wijk.Zuurkool is gefermenteerde witte kool, bekend in Nederland en Vlaanderen.
- De bakker verwarmde zijn oven nog met kolen.Brandstof; meervoud kolen.
- Hij stoofde alleen zijn eigen kool.Uitdrukking: alleen aan zichzelf denken.
Uitdrukkingen met kool
- Zijn eigen kool stoven. Zorgen voor het eigen belang.
- De kool en de geit sparen. Twee tegenstrijdige belangen verzoenen.
- Ouwe kool. Oude, vervelende verhalen die je al kent.
Is kool hetzelfde als sla?
Nee. Sla is een bladgroente zonder de stevige kool. Zie ook kolen voor het brandstof-meervoud.
Waarom heet een koolmees zo?
De koolmees dankt zijn naam aan de zwarte kop, die aan kool of houtskool doet denken. Hij heeft niets met de groente te maken.