Kolen: brandstof uit de aarde, en soms kool
Kolen zijn zwarte brandstof, gewonnen uit de grond en verbrand voor warmte of stroom. Het woord is ook het meervoud van kool, de groente.
Kolen zijn de zwarte brandstof van het industriële tijdperk. Wie zegt dat hij op hete kolen zit, is ongeduldig, en dat beeld is gemakkelijk te begrijpen als je weet hoe heet een gloeiende kool is. Het woord kent ook een tweede, onschuldiger gebruik als meervoud van de groente.
- Steenkool of houtskool. *De oven werd met kolen gestookt.*
- Meervoud van kool (groente). *Er stonden rode en witte kolen op de markt.*
- Gloeiende resten van hout. *De kolen smeulden nog na.*
Vormen van kolen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de kolen | Meervoud van kool |
| Enkelvoud | de kool | Ook groente |
| Samenstelling | steenkool | Fossiele brandstof |
| Samenstelling | kolenmijn | Een mijn waar je kolen wint |
| Samenstelling | houtskool | Verbrand hout |
Kolen in een zin
- Hij zat op hete kolen.Uitdrukking: ongeduldig wachten.
- De kolen werden per schip aangevoerd.Historisch en economisch.
- Ze haalde de kolen uit het vuur voor hem.Uitdrukking: iemand anders het vuile werk opknappen.
Kool en kolen
Het woord is verwant aan het Engelse *coal* en het Duitse *Kohle*. De groente kool heeft een andere herkomst, uit het Latijnse *caulis*, maar het meervoud kolen is voor beide gelijk geworden. Je ziet het verschil aan de context: in een kolenmijn gaat het over brandstof, op de markt over kool. Kolen branden in het vuur, en wat dan overblijft, is as.
Is kolen enkelvoud of meervoud?
Meestal meervoud van kool; als stofnaam gebruik je het ook zonder lidwoord.
Wat betekent op hete kolen zitten?
Ongeduldig of gespannen wachten.