Kooi: van Latijns cavea tot je eigen bed
Een kooi is een afgesloten ruimte met tralies voor dieren, of een slaapplaats aan boord van een schip. In spreektaal is het ook je bed.
Een kooi sluit iets of iemand af van de buitenwereld. Het woord is, net als het Engelse 'cage', afgeleid van het Latijnse 'cavea', een holte of omheinde ruimte. In het Nederlands heeft het ook een vrolijke tweede betekenis: in spreektaal is je kooi gewoon je bed.
- Afgesloten ruimte met tralies. *De papegaai zit in een grote kooi.*
- Slaapplaats aan boord van een schip. *De matroos kroop in zijn kooi.*
- Bed, informeel. *Ik ga mijn kooi maar eens opzoeken.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de kooi | Een kooi voor de hamster. |
| Meervoud | de kooien | De kooien zijn leeg. |
| Verkleinwoord | het kooitje | Een kooitje voor het vogeltje. |
| Samenstelling | vogelkooi, eendenkooi | Een eendenkooi in de duinen. |
| Samenstelling | kooiker | De kooiker lokt wilde eenden. |
Kooi in een zin
- De leeuw liep onrustig heen en weer in zijn kooi.Neutraal, letterlijke betekenis.
- Na zo'n lange dag kruip ik graag mijn kooi in.Informeel en gemoedelijk voor naar bed gaan.
- Ze zat in een gouden kooi, met alle luxe maar zonder vrijheid.Figuurlijk, een bekend beeld voor een luxe maar beklemmend bestaan.
Kooi in de natuur en op zee
Op oude schepen waren kooien smalle slaapplaatsen langs de wand, kleiner dan een bed en vaak gestapeld. In de natuur is een eendenkooi een vangplaats voor wilde eenden: een kooiker lokte ze met tamme eenden en een kooihond naar een netwerk van vangpijpen. Vandaag zijn veel eendenkooien beschermde natuurgebieden. Wie op bezoek gaat, hoort geen tralies, maar het gesnater van wilde vogels.
Is kooi hetzelfde als hok?
Nee. Een hok is een gesloten, vaak houten ruimte voor dieren, een kooi heeft tralies of gaas waardoorheen je kunt kijken.
Wat betekent 'naar kooi gaan'?
Dat is spreektaal voor naar bed gaan, afgeleid van de scheepskooi. In heel het taalgebied begrijp je dat.