Koffie: het woord van Arabië naar Amsterdam
Koffie is de gebrande en gemalen boon van de koffieplant, of de drank die je ervan zet. Het woord komt via het Turks uit het Arabisch.
Koffie is zowel de plant, de boon als de drank. Het woord reisde van het Arabische qahwa via het Turkse kahve naar het Nederlands, en de Nederlanders verhandelden de boon in de zeventiende eeuw wereldwijd. De beroemde roman *Max Havelaar* heet met zijn volledige titel zelfs *de koffiveilingen der Nederlandsche Handelsmaatschappij*.
- Drank. *Ik drink mijn koffie zwart.*
- Koffiebonen. *Een zak koffie uit Colombia.*
- Koffiepauze of afspraak. *Kom je even koffie drinken?*
Vormen en samenstellingen
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de koffie | Mannelijk. |
| Meervoud | koffies | Een bestelling. |
| Verkleinwoord | koffietje | Informeel. |
| Samenstelling | koffiepauze | Ook koffieautomaat. |
| Uitdrukking | koffie verkeerd | Koffie met veel melk. |
Voorbeeldzinnen
- Zullen we koffie drinken?Een gebruikelijke uitnodiging.
- Een koffie verkeerd, graag.Bestelling: veel melk, weinig koffie.
- Hij pakte nog even een bakkie troost.Spreektaal voor een kop koffie, vaak ter geruststelling.
Koffie en cultuur
In het Nederlands is koffie een sociaal woord. De koffiepauze, het koffieuurtje en de koffietafel horen bij dagelijkse rituelen. In Vlaanderen hoort bij de koffie vaak een speculoosje. Nederland importeerde koffie sinds de zeventiende eeuw uit Java, waar de VOC plantages liet aanleggen; het Engelse *a cup of java* verwijst nog naar dat eiland. De combinatie met thee is een klassieker, met een koekje erbij; een goede kop koffie zet het gesprek in gang.
Is koffie verkeerd typisch Nederlands?
Het is een gebruikelijke bestelling in Nederland; de naam verwijst naar de omgekeerde verhouding van koffie en melk.
Wat betekent een bakkie troost?
Een kop koffie, vaak gedronken om iemand te troosten of op te beuren.