Kartel: afspraken die de concurrentie buiten spel zetten
Een kartel is een groep bedrijven die onderlinge afspraken maakt om concurrentie te beperken, bijvoorbeeld over prijzen. Ook criminele bendes heten zo.
Een kartel begint met een afspraak. Bedrijven die elkaar eigenlijk beconcurreren, spreken af dat ze dat niet meer doen: ze houden de prijs hoog en delen de markt. Voor de klant is dat nadelig, daarom is het in Nederland en België verboden.
- Verboden prijsafspraak tussen concurrenten. *De bouwers stonden bekend om een kartel.*
- Criminele organisatie (vooral Latijns-Amerika). *Het drugskartel controleerde de haven.*
- Politieke samenwerking (formeel). *Een kartel van partijen vormde de regering.*
Vormen en samenstellingen
| Eigenschap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het kartel | Onzijdig. |
| Meervoud | kartels | Met -s. |
| Samenstelling | drugskartel | Ook prijskartel. |
| Afleiding | kartelvorming | Het ontstaan van kartels. |
| Toezicht | ACM | Autoriteit Consument & Markt (NL). |
Een paar zinnen
- De rechter legde de leden van het kartel een hoge boete op.Formeel; typisch voor krantenberichten.
- Het kartel deelde de afzetmarkt in stukken.Zakelijk taalgebruik.
- Het Colombiaanse kartel was berucht in de jaren tachtig.Hier gebruikt voor criminele organisaties.
Van briefje tot economisch begrip
Het woord komt via het Frans van het Italiaanse *cartello*, een briefje of aanplakbiljet; het werd eerst voor schriftelijke afspraken gebruikt, onder meer over de uitwisseling van krijgsgevangenen. De Nederlandse ACM en de Vlaamse en Belgische mededingingsautoriteit sporen afspraken op en kunnen forse boetes opleggen. Een kartel verschilt van een pact, dat ruimer en niet per se strafbaar is, en van een bende, die meestal geen zakelijke façade heeft. Met economische macht heeft het alles te maken.
Is een kartel altijd verboden?
In de zakelijke betekenis bijna altijd. Alleen onder strikte voorwaarden zijn uitzonderingen mogelijk.
Wat is het verschil tussen kartel en monopolie?
Bij een kartel werken meerdere bedrijven samen; bij een monopolie is er maar één aanbieder.