Het gilde en zij gilde: twee woorden, één spelling
Een gilde is een middeleeuwse vereniging van ambachtslieden of kooplieden die hun belangen verdedigden. Gilde is ook de verleden tijd van gillen.
Een gilde is een middeleeuws genootschap van mensen met hetzelfde beroep. Hetzelfde woord is ook de verleden tijd van gillen, dus 'ze gilde' en 'het gilde' lijken identiek, maar hebben niets met elkaar te maken. Dat is een mooie valstrik voor wie vlug leest.
- Beroepsvereniging uit de middeleeuwen. *Het gilde van de bakkers regelde de prijzen.*
- Moderne vereniging of schuttersgilde. *Het gilde van Sint-Joris.*
- Verleden tijd van gillen. *Ze gilde van schrik.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het gilde | Het-woord. |
| Meervoud | gilden | De gilden regelden veel. |
| Samenstelling | schuttersgilde | Vereniging van schutters. |
| Samenstelling | gildebroeder | Lid van een gilde. |
| Verleden tijd | gilde | Van het werkwoord gillen. |
Gilde in een zin
- De timmerlieden richtten een gilde op.Historisch; neutraal.
- Het schuttersgilde optrad op de kermis.Vlaamse en Zuid-Nederlandse traditie.
- Ze gilde toen ze de muis zag.Werkwoord gillen; heel gewoon.
Gilden in de stad
Gilden verdedigden in Nederlandse en Vlaamse steden de belangen van een beroep, ongeveer zoals een vakbond nu: ze bepaalden kwaliteit, prijzen en wie er een leerling mocht zijn. Wie als jonge knecht aan het werk wilde, moest bij de meester in de leer. Het woord is vermoedelijk verwant met *geld* in de oude zin van bijdrage. Op de markt hadden gilden vaak een eigen plek. In Vlaanderen bestaan schuttersgilden nog altijd als cultureel erfgoed.
Is het gilde of de gilde?
Het gilde is de vereniging. De gilde is een werkwoordsvorm van gillen: ze gilde.
Bestaan gilden nog?
Ja, vooral als schuttersgilden of als folkloristische verenigingen in Vlaanderen en Zuid-Nederland.