Geweld of geweldig? Twee woorden, twee uiteinden
Geweld is het gebruik van lichamelijke kracht of dwang om iemand te dwingen of te schaden.
Geweld is dwang met kracht. Het woord *geweldig* is er rechtstreeks van afgeleid: eerst betekende het 'machtig of heftig', daarna 'prachtig'. Zo is een positieve bijvoeglijke vorm ontstaan van iets wat in oorsprong onaangenaam is.
- Lichamelijke dwang of mishandeling. *Hij werd veroordeeld voor geweld tegen een agent.*
- Natuurkracht. *Het geweld van de storm.*
- Machtsmisbruik. *Geweld was geen oplossing.*
- Met geweld (vaste combinatie). *De deur werd met geweld geopend.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het | het geweld |
| Meervoud | niet gebruikelijk | veel geweld |
| Bijvoeglijk | geweldig | een geweldig feest |
| Bijvoeglijk | gewelddadig | een gewelddadige aanval |
| Samenstelling | huiselijk geweld | slachtoffer van huiselijk geweld |
Geweld in een zin
- De politie sprak over zinloos geweld.Nieuwstaal.
- Het geweld van de golven sloeg het schip stuk.Natuurkracht, literair.
- Het was een geweldig concert!Spreektaal: hier betekent het 'heel goed'.
Geweldig of geweldadig?
Beide woorden komen van geweld maar betekenen iets anders. *Gewelddadig* betekent 'met geweld', terwijl *geweldig* tegenwoordig 'fantastisch' betekent. De oude betekenis van geweldig, 'machtig', blijft nog zichtbaar in uitdrukkingen als *een geweldige storm*. Let op de spelling: gewelddadig heeft twee d's, geweldig maar één. Overigens gebruikt de wet het woord *geweld* heel precies: de vorm *openlijke geweldpleging* is strafbaar, en *huiselijk geweld* is in Nederland en België een erkende vorm van mishandeling.
Wat is het verschil tussen geweldig en gewelddadig?
Geweldig is 'fantastisch', gewelddadig is 'met geweld'.
Heeft geweld een meervoud?
Nee. Je zegt: geweld, niet 'gewelden'.