Edele: de gebogen vorm van een edel woord
Edele is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord edel, dat âvan hoge morele of maatschappelijke waardeâ betekent. Je ziet het in edele metalen en edele gassen.
Edele is de vorm van *edel* die je krijgt vóór een de-woord of na een bepaald lidwoord. Edel betekent letterlijk âvan adelâ, maar het woord is verschoven naar ânobel van karakterâ: een edele daad is niet per se verricht door een edelman. Het gaat dus om gedrag, niet om afkomst.
- Nobel, voornaam. *Een edele gedachte.*
- Kostbaar, zeldzaam. *Edele metalen zoals goud.*
- Van adel (verouderd). *De edele heer sprak de zaal toe.*
Edele verbuigen
| Trap | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Stellend | edel / edele | een edel plan, de edele man |
| Vergrotend | edeler | edeler dan ooit |
| Overtreffend | edelst | het edelste doel |
| Bijwoord | edel | edel handelen |
| Samenstelling | edelmoedig | ook edelsteen, edelgas |
Edele in de zin
- De edele ridder redde het dorp.Verhalend; ouderwets.
- Goud is een edel metaal.Zonder -e voor het-woord; wetenschappelijk.
- Hij had edele bedoelingen.Meervoud, zonder lidwoord: -e.
Edele, edel en adel
De -e is een buigingsvorm, geen eigen woord: vóór een de-woord krijg je *edele*, vóór een onbepaald het-woord *edel*. Het woord is verwant aan de adel, de maatschappelijke klasse, maar zegt inmiddels meer over karakter dan over bloed. Ook een heer kan edel zijn, mits zijn daden daarnaar zijn. Bij scheikunde staan *edelgassen* voor stoffen die nauwelijks reageren.
Is edele een woord op zich?
Het is de verbogen vorm van edel.
Wanneer schrijf je edele?
Bij de-woorden en bij bepaald lidwoord: de edele man; bij onbepaald het-woord: een edel plan.
Wat is een edelgas?
Een gas dat vrijwel niet reageert, zoals helium of neon.