Doek: stof, schilderij en filmscherm in één woord
Een doek is een stuk geweven stof, bijvoorbeeld voor afdrogen of schilderen. Het woord duidt ook een schilderij of het scherm van een bioscoop aan.
Een doek is oorspronkelijk een stuk geweven stof, maar het woord heeft allerlei vertakkingen gekregen. Als iemand zegt dat het doek valt, gaat het over het einde van een voorstelling of een periode, naar het gordijn in de schouwburg. Het lidwoord wisselt: voor de stof en het schilderij zeg je *het doek*, voor een lap om iets mee af te nemen vaak *de doek*.
- Geweven stof. *Een wit doek over de tafel.*
- Schilderij. *Een groot doek van Rembrandt.*
- Scherm van de bioscoop. *Op het witte doek.*
- Lap om iets mee af te nemen. *Een natte doek.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het doek / de doek | Het doek hangt aan de muur. |
| Meervoud | doeken | Verschillende doeken. |
| Verkleinwoord | doekje | Een doekje om je neus te snuiten. |
| Samenstelling | theedoek | De theedoek hangt aan de haak. |
Doek in een zin
- Het doek hing al jaren in het museum.Neutraal, over een schilderij.
- Ze stapte het witte doek op.Figuurlijk: ze werd filmster.
- Hij vertelde het zonder doekjes om te winden.Vaste uitdrukking: onomwonden.
Uitdrukkingen met doek
- Geen doekjes om iets winden betekent iets rechtuit zeggen, zonder omwegen.
- Het doek laten vallen is een einde maken aan iets.
- Op het witte doek verwijst naar de bioscoop.
- Vergelijkbare stoffen zijn laken en kleed.
Is het ‘de doek’ of ‘het doek’?
Beide komen voor. Voor stof, schilderij en filmscherm gebruik je *het doek*, voor een afneem- of lap *de doek*.
Wat betekent ‘geen doekjes om iets winden’?
Je zegt precies wat je bedoelt, zonder het te verhullen.