Dienaar: wie dient en hoe het woord klinkt
Een dienaar is iemand die een ander of een zaak dient, zoals een bediende of een ambtenaar. Het woord klinkt plechtig, ouderwets of officieel.
Een dienaar is iemand die in dienst staat van een ander of van een zaak. Het woord klinkt vandaag plechtig of ouderwets, maar je vindt het nog altijd terug in kerk, overheid en spreekwoorden. Het is afgeleid van *dienen*.
- Bediende of knecht. *De dienaar schonk de wijn in.*
- Iemand die een zaak of staat dient. *Een dienaar van het volk, een gekozen politicus.*
- Religieuze functie. *Een dienaar van God, ofwel een dominee of priester.*
- Beleefd beroep. *Uw dienaar, een ouderwetse groet.*
Vormen van dienaar
| Kenmerk | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de dienaar | Mannelijk. |
| Meervoud | dienaren / dienaars | Beide vormen bestaan. |
| Vrouwelijk | dienares | Verouderd. |
| Werkwoord | dienen | Ik dien, ik diende, gediend. |
| Samenstelling | staatsdienaar | Ambtenaar. |
Dienaar in zinnen
- De dienaren van de koning stonden klaar.Historisch taalgebruik.
- Als ambtenaar ben je een dienaar van de burger.Neutraal en positief bedoeld.
- Uw dienaar, mevrouw.Ouderwetse of schertsende beleefdheidsformule.
Een woord uit de Middeleeuwen
*Dienaar* is een vorm van *dienen* met het achtervoegsel *-aar*, dat een persoon aanduidt, net als in *leraar* en *wandelaar*. In de Middeleeuwen was een dienaar een vazal of leenman die zijn heer trouw diende. Een bekende uitdrukking is de dienaar van twee heren, naar een toneelstuk van Goldoni, voor iemand die twee tegengestelde belangen moet dienen. Bij de politie spreekt men soms van dienaar van de wet, een beleefde, ouderwetse aanduiding voor de agent.
Is dienaar een belediging?
Nee. Het woord is neutraal tot plechtig, al kan het in sommige contexten onderdanig klinken.
Wat is het meervoud van dienaar?
Dienaren en dienaars zijn allebei toegestaan; dienaren is gangbaarder.