Bukken en slikken: buig je of breek je?
Bukken is het lichaam voorover of omlaag buigen. Figuurlijk betekent het zich voegen naar een sterkere partij.
Bukken betekent je romp omlaag buigen, bijvoorbeeld om iets van de grond te rapen. Figuurlijk is bukken ook toegeven aan druk, zoals in bukken en slikken, de situatie waarin iemand zich zonder tegenspraak voegt. Wie bukt, maakt zich klein en buigt zijn rug, net zoals je de knie buigt voor iemand die je erkent als meerdere.
- Voorover buigen. *Zij bukte om haar sleutels te pakken.*
- Zich onderwerpen. *De club bukte voor de eisen van de sponsor.*
- Als deelwoord gebukt. *Hij liep gebukt onder zorgen.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Opmerking |
|---|---|---|
| Infinitief | bukken | ook zich bukken |
| Tegenwoordige tijd | hij bukt | ik buk |
| Verleden tijd | bukte | wij bukten |
| Voltooid deelwoord | gebukt | 't kofschip: stam eindigt op -k |
| Hulpwerkwoord | hebben | hij heeft zich gebukt |
Zo gebruik je het
- Buk even, de tak hangt laag.Aansporing; in de gebiedende wijs.
- Hij ging gebukt onder schulden.Figuurlijk: belast door een last.
- Bukken of barsten, zei de directeur.Vaste uitdrukking: toegeven of breken.
Het kofschip en bukken
Het voltooid deelwoord van bukken is *gebukt* met een t, omdat de stam *buk* eindigt op een k. Die k staat in het ezelsbruggetje 't kofschip. Let op: de uitdrukking *gebukt gaan onder* gebruikt dit deelwoord als bijvoeglijke bepaling. In de gebiedende wijs zeg je buk, zonder extra letter. Wie zich laat intimideren, staat dus gebukt; wie zich niet laat intimideren, loopt rechtop.
Hoe schrijf je het voltooid deelwoord van bukken?
Gebukt, met een t, door 't kofschip.
Wat betekent bukken of barsten?
Toegeven of kapotgaan: er is geen derde weg.