Bijl: gereedschap om te hakken, en een spreekwoord erbovenop
Een bijl is een gereedschap met een steel en een zwaar blad waarmee je hout hakt. Het woord leeft voort in vaste uitdrukkingen als met de botte bijl.
Een bijl is een gereedschap met een lange steel en een zwaar, scherp blad om hout te kloven of te kappen. ‘Met de botte bijl’ werken betekent grof en zonder fijngevoel te werk gaan, alsof je met een stompe bijl snijdt. Dat beeld is in het Nederlands zo gangbaar dat veel mensen de letterlijke bijl er niet meer in zien.
- Gereedschap om te hakken. *Hij kliefde de stam met één bijl.*
- Wapen. *De Vikingen vochten met bijlen.*
- Strijdbijl, figuurlijk. *Ze begroeven de bijl na jaren ruzie.*
Vormen van het woord
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de bijl | De bijl ligt in de schuur. |
| Meervoud | de bijlen | Twee bijlen op de muur. |
| Verkleinwoord | het bijltje | Een bijltje om takken te kappen. |
| Samenstelling | strijdbijl | De strijdbijl begraven. |
| Samenstelling | bijlslag | Een krachtige bijlslag. |
Zo gebruik je het in een zin
- Hij pakte het conflict aan met de botte bijl.Figuurlijk en meestal kritisch: zonder diplomatie.
- Na twintig jaar begroeven ze eindelijk de strijdbijl.Zegswijze voor het sluiten van vrede.
- De houthakker sloeg de bijl in de stam.Letterlijk gebruik, helder en neutraal.
Uitdrukkingen met bijl
- *Met de botte bijl* werken: ruw en zonder subtiliteit te werk gaan.
- *De strijdbijl begraven*: een ruzie bijleggen. Het beeld wordt meestal teruggevoerd op indianengebruiken en komt in veel Europese talen voor, dat betekent het einde van een strijd.
- *Bijltjesdag*: een dag van afrekening waarop mensen worden ontslagen of aangepakt; het woord ontstond na de Tweede Wereldoorlog en wordt nu ook bij reorganisaties gebruikt.
- Een bijl wordt traditioneel gebruikt voor hout en past bij het oude beeld van de houthakker.
Wat is het meervoud van bijl?
Het meervoud is *bijlen*.
Wat betekent ‘de strijdbijl begraven’?
Het betekent dat twee partijen hun vijandschap laten rusten en vrede sluiten.