Analyse: iets in stukken leggen om het te begrijpen

Een analyse haalt een geheel uit elkaar om te zien hoe het werkt. Het woord is Grieks en betekent letterlijk "losmaken". Of het nu om een tekst, een bloedmonster of een voetbalwedstrijd gaat, het idee blijft gelijk: eerst ontleden, dan begrijpen.

• Grondig onderzoek. *De analyse van de cijfers duurde een week.*
• Chemische bepaling. *De analyse toonde sporen van lood aan.*
• Toelichting of commentaar. *Na de wedstrijd volgde een scherpe analyse.*
• Psychoanalyse (kort). *Hij is al jaren in analyse.*

Vormen

Zo gebruik je het

• De analyse van het rapport leverde nieuwe inzichten.Zakelijk en wetenschappelijk.
• Laat het bloed in het lab analyseren.Werkwoord; hulpwerkwoord *hebben*.
• Dat is een scherpe analyse van de situatie.Journalistiek compliment.

Analyse en synthese

Het woord komt van het Griekse *analysis*, "ontbinding, losmaking". Het tegenovergestelde is *synthese*: samenvoegen tot een geheel. In de wetenschap gaan analyse en synthese hand in hand: eerst haal je de zaak uit elkaar, daarna zet je de bevindingen weer in elkaar. Wie een analyse uitvoert, heet een analist. Het bijvoeglijk naamwoord *analytisch* wordt ook gebruikt voor iemand die logisch en nauwkeurig denkt. In Nederland en Vlaanderen is *analyseren* een regelmatig werkwoord. Een rapport is vaak de schriftelijke vorm waarin de uitkomst wordt vastgelegd.