Adem: de lucht die je in- en uitademt, met een oud familieverhaal
De adem is de lucht die je inademt en uitademt, en ook het ademen zelf. Het woord komt in veel uitdrukkingen voor, zoals 'buiten adem zijn'.
Je adem is de lucht die je binnenhaalt en weer laat gaan. Wie 'buiten adem' is, is zo moe dat hij zijn longen niet meer bijhoudt, en wie 'zijn adem inhoudt', wacht gespannen af. Het woord hoort bij lucht en bij zucht, het diepe uitademen.
- Ademhaling. *Haal diep adem.*
- Uitgeademde lucht. *Een koude adem in de winter.*
- Leven of levenskracht (dichterlijk). *Tot zijn laatste adem.*
Adem en ademen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | de adem | De adem stokt. |
| Verwant | ademtocht | Zijn laatste ademtocht. |
| Werkwoord | ademen | Ze ademt diep. |
| Verleden tijd | ademde | Hij ademde uit. |
| Samenstelling | ademhaling | Een rustige ademhaling. |
Adem in zinnen
- Ik haalde diep adem voor ik sprak.Alledaags; 'adem halen' is de standaardwending.
- Na de sprint was ze helemaal buiten adem.'Buiten adem' = hijgend.
- Hij sprak het in één adem uit.'In één adem' betekent 'zonder pauze'.
Een woord uit de verre oudheid
Het woord adem is een oud erfwoord. Het Duitse *Atem* en het Sanskrietische *ātman* (adem, ziel) horen bij dezelfde familie, wat past bij het oude verband tussen adem en ziel. Afgeleid is *ademtocht*, 'tot zijn laatste ademtocht'. Uitdrukkingen: *op adem komen* (even rusten), *de adem inhouden* (gespannen wachten), *iemand de adem benemen* (verbazen) en *in één adem* (zonder adempauze).
Heeft adem een meervoud?
Nauwelijks. Je gebruikt eerder het afgeleide ademtocht (ademtochten) of spreekt over ademhalingen.
Wat is het verschil tussen adem en ademhaling?
Adem is de lucht zelf of het ademen; ademhaling is het proces, vaak in medische of sportieve context.