Zuur: smaak, scheikunde en slechte stemming
Zuur beschrijft een scherpe smaak zoals die van citroen of azijn, een stof met lage pH-waarde of, figuurlijk, een bittere of onaangename sfeer.
Zuur is één woord met drie werelden: de smaak, de scheikunde en de gemoedsstemming. Wie 'zuur' zegt over een citroen, een vloeistof en een gezicht, gebruikt het woord drie keer anders en wordt toch begrepen. Als bijvoeglijk naamwoord is het onverbogen zuur, verbogen zure.
- Scherpe smaak. *Deze appel is erg zuur.*
- Scheikundige stof met pH onder 7. *Citroenzuur is een mild zuur.*
- Bitter of vervelend. *Dat is een zure tegenvaller.*
- Chagrijnig. *Hij keek zuur.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Zelfstandig | het zuur | meervoud zuren |
| Bijvoeglijk | zuur – zuurder – zuurst | onverbogen en vergrotende trap |
| Verbogen | zure | een zure appel |
| Verkleinwoord | zuurtje | een snoepje met een scherp smaakje |
| Samenstellingen | zuurkool, zuurstof, maagzuur | zuurstof is een element |
Zuur in een zin
- De melk is zuur geworden.Bedoeld wordt: bedorven, met zure geur.
- Ze at een zuurtje tegen de hoest.Verkleinwoord als snoep.
- Het was zuur verdiend geld.Figuurlijk: met veel moeite en inspanning verdiend.
Zuurstof en zuurkool
Het woord *zuurstof* gaat terug op de achttiende eeuw. De Franse chemicus Lavoisier noemde het gas *oxygène*, 'zuurvormer', omdat hij dacht dat het in alle zuren zat. Dat bleek niet altijd te kloppen, maar de naam bleef; het Nederlands vertaalde hem als *zuur* + *stof*. Zuurkool is geraspte kool die door gisting zuur wordt en vormt de basis van stamppot. Wie *zuur* kijkt, trekt een gezicht alsof hij een citroen heeft gegeten. Ook een wijn kan zuur zijn, zonder dat hij slecht hoeft te zijn.
Is zuur het tegengestelde van zoet?
Ja, in smaak. In de scheikunde is het tegendeel van zuur een base.
Wat is zure regen?
Regen met veel zuur door luchtvervuiling; hij schaadt bossen en gebouwen.