Schuld: wat je verwijt wordt en wat je terug moet betalen
Schuld is de verantwoordelijkheid voor iets slechts dat is gebeurd, maar ook het bedrag dat je nog aan iemand moet betalen. EĆ©n woord, twee betekenissen.
Het woord schuld is een dubbelganger: hetzelfde woord dekt een morele en een financiƫle lading. Wie 'schuld heeft' en wie 'schulden heeft' gebruikt dus precies hetzelfde woord, alleen de lidwoordsvorm en het meervoud verraden de lading.
- Verantwoordelijkheid voor een fout. *Het is niet jouw schuld dat de trein te laat was.*
- Geldbedrag dat je moet terugbetalen. *Hij zit diep in de schulden.*
- Gevoel van berouw of aansprakelijkheid. *Ze werd verteerd door schuldgevoel.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de schuld | de-woord |
| Meervoud | schulden | vooral bij geld |
| Verkleinwoord | schuldje | een klein bedrag |
| Samenstelling | schuldgevoel | gevoel van berouw |
| Samenstelling | schuldeiser | wie geld tegoed heeft |
Zo gebruik je het
- Ik neem de schuld op me.Formeel en nadrukkelijk: je erkent je rol.
- Ze heeft nog een schuld van duizend euro af te lossen.Financiƫle betekenis, meestal in het enkelvoud.
- Wie heeft er schuld aan dit gedoe?Aan iets schuld hebben: de voorzetsel 'aan' hoort erbij.
Herkomst en verwantschap
Het Nederlandse woord hangt samen met *zullen*: oorspronkelijk betekende het Germaanse werkwoord ervan 'verplicht zijn' of 'moeten'. Daarom zit in schuld het idee van een verplichting: wie iets verschuldigd is, *zou* iets moeten doen of betalen. Het Duits kent dezelfde dubbelbetekenis in *Schuld*. Het tegenovergestelde van een geldschuld is een tegoed; voor de gevolgen van schuld denken we vaak aan een straf.
Is schuld hebben hetzelfde als schuldig zijn?
Niet altijd. Schuld hebben is een feitelijke of morele toeschrijving, schuldig zijn is vaak een juridisch oordeel van de rechter.
Waarom zeggen we 'schulden' maar 'schuld'?
Voor geld gebruik je meestal het meervoud, voor verantwoordelijkheid het enkelvoud.