Scherm: wat je beschermt en wat je bekijkt
Een scherm is een plat oppervlak waarop beelden verschijnen, of een afscheiding die beschermt of verbergt.
Een scherm kan je beschermen, verbergen of vermaken. Het woord is veel ouder dan de computer en betekende eerst bescherming, zoals een vuurscherm voor de open haard. Pas later kreeg het ook de betekenis van beeldscherm, en daarna van het scherm in je broekzak.
- Beeldscherm. *Mijn telefoonscherm is gebarsten.*
- Afscheiding. *De dokter trok het scherm dicht.*
- Doek in de bioscoop. *De film verscheen op het grote scherm.*
- Bescherming (figuurlijk). *Hij zat achter een scherm van beleefdheid.*
Vormen
| Kenmerk | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het | het scherm |
| Meervoud | schermen | twee schermen |
| Verkleinwoord | schermpje | een klein schermpje |
| Samenstelling | beeldscherm | een groot beeldscherm |
| Samenstelling | schermtijd | beperk de schermtijd |
Scherm in een zin
- Zet het scherm uit en ga slapen.Gebiedende wijs, vaak tegen kinderen.
- Het scherm was te klein om iets te lezen.Praktisch, over een apparaat.
- Dat gebeurde achter de schermen.Vaste uitdrukking: buiten het zicht.
Een woord met een lange geschiedenis
Het Middelnederlandse *scherm* betekende 'bescherming', en dat is nog te horen in *afscherming* en in het werkwoord *schermen*, dat eigenlijk 'verdedigen' betekende. Daarvan komt ook het steekspel met de degen: wie schermt, verdedigt zich. Het verwante woord schild is even oud en doet hetzelfde werk. De overdracht van 'bescherming' naar 'vlak oppervlak' gebeurde pas toen schermen ook voor projecties werden gebruikt. De uitdrukking *achter de schermen* hoort bij het theater, waar de technici achter de coulissen werken. Het hedendaagse *schermtijd* is een nieuw samengesteld woord voor de uren die je naar een scherm kijkt, en gebruikt in de opvoeding.
Wat is het verschil tussen scherm en beeldscherm?
Een beeldscherm toont beelden van een apparaat. Een scherm kan ook een afscheiding of projectievlak zijn.
Wat betekent achter de schermen?
Buiten het zicht van het publiek, bijvoorbeeld bij het voorbereiden van een voorstelling.