Patroon: baas, motief en kogelhuls in één woord
Patroon is een woord met drie gezichten: een patroon (de) is een werkgever of beschermheilige, een patroon (het) is een motief of regelmaat, en een patroon (de) is ook een kogelhuls.
Het woord patroon is een bekende valkuil. Als werkgever of heilige is het de patroon, als motief of regelmaat is het het patroon. Alleen het lidwoord verraadt welke betekenis bedoeld wordt.
- De patroon: baas of beschermheilige. *De patroon van de fabriek.*
- Het patroon: motief of regelmaat. *Een patroon in de stof.*
- De patroon: kogelhuls. *Een patroon met kruit.*
- Het patroon: model. *Een naaipatroon.*
Vormen en samenstellingen
| Betekenis | Lidwoord | Meervoud |
|---|---|---|
| Baas of heilige | de patroon | patroons |
| Motief of regelmaat | het patroon | patronen |
| Kogelhuls | de patroon | patronen |
| Patroonheilige | de patroonheilige | patroonheiligen |
Patroon in een zin
- In Vlaanderen noemt men de baas nog vaak de patroon.Vlaams register; in Nederland ouderwets.
- Het patroon van haar jurk is bloemrijk.Het-woord voor motief.
- De heilige Nicolaas is de patroon van de kinderen.De-woord voor heilige.
Herkomst en vorm
Alle drie de betekenissen komen van het Latijnse *patronus*, 'beschermheer', een afgeleide van *pater* (vader). De betekenis 'motief' ontstond via het gebruik als 'voorbeeld om na te maken', zoals een model dat een kleermaker volgt. De kogelhuls kreeg de naam omdat ze alle onderdelen van een schot bevat. In Vlaanderen en soms in Nederland is de baas nog steeds de patroon, ook in uitdrukkingen als *de patroon van de zaak*.
Is het de of het patroon?
Voor baas, heilige en kogelhuls: de patroon. Voor motief en model: het patroon.
Wat is een patroonheilige?
Een heilige die beschermer is van een persoon, plaats of beroep.