Baas: leidinggevende, genie en bron van het Engelse 'boss'
Een baas is iemand die de leiding heeft, zoals een werkgever of eigenaar. In spreektaal betekent baas ook 'iemand die iets heel goed kan'.
Een baas heeft het voor het zeggen: de eigenaar van een bedrijf, de chef op kantoor, de eigenaar van een hond. Het Engelse woord 'boss' komt uit het Nederlands: in New York werd baas door Nederlandse kolonisten gebruikt en daar overgenomen. Je kunt dus zeggen dat de baas een Nederlandse wereldreiziger is. Verwante woorden zijn chef en leider.
- Leidinggevende of werkgever. *Ik heb een gesprek met mijn baas.*
- Eigenaar van een huisdier (baasje). *Het hondje wacht op zijn baasje.*
- Knap of goed in iets (spreektaal). *Je bent een baas in rekenen.*
- Bovenmatig (in uitroepen). *Baas!*
Vormen van baas
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | de baas | De baas is streng. |
| Meervoud | bazen | Slechte bazen. |
| Verkleinwoord | baasje | Het baasje van de hond. |
| Vrouwelijke vorm | bazin | De bazin van de zaak. |
| Bijvoeglijk naamwoord | bazig | Een bazige houding. |
Baas in zinnen
- Mijn baas gaf me een week vrij.Neutraal; vergelijk 'chef' of 'leidinggevende'.
- Ik ben baas in eigen huis.Uitdrukking: zelf beslissen.
- Wat een baas, die zet gaat hij winnen!Spreektaal: baas als compliment voor een vaardig persoon.
Van Nederlandse baas naar Amerikaanse boss
De Nederlandse baas kwam in de zeventiende eeuw met kolonisten naar Nieuw-Amsterdam, het latere New York. Daar werd het woord door Engelstaligen overgenomen en veranderd tot *boss*. Het Nederlands zelf kent het woord al in de Middeleeuwen: de herkomst is onzeker, mogelijk verwant aan een woord voor 'oom' of 'meester'. Een *baas* is een formele leider, een *baasje* een hondeneigenaar, en een *bazin* een vrouw met macht. Een *bazige* persoon is iemand die graag opdrachten uitdeelt. In Belgisch Nederlands hoort men soms ook *bas* voor een leider van een groep.
Wat is het verschil tussen baas en chef?
Chef is formeler en wordt meestal binnen organisaties gebruikt. Baas is informeler en kan ook eigenaar of leider betekenen.
Is baas een compliment?
In 'je bent een baas' wel: dan betekent het 'geweldig'. In 'mijn baas' is het neutraal.