Lek: het gat waar het water uitloopt
Een lek is een opening waardoor vloeistof, lucht of informatie ongewild ontsnapt. Als bijvoeglijk naamwoord betekent lek dat iets niet meer dicht is.
Een lek is een kleine opening met grote gevolgen. Eén klein gaatje is genoeg om een band, een dak of een heel bedrijf te laten leegstromen. Het woord werkt zowel als zelfstandig als bijvoeglijk naamwoord.
- Opening waar iets doorheen ontsnapt (zelfstandig naamwoord). *Er zit een lek in de waterleiding.*
- Niet meer dicht (bijvoeglijk naamwoord). *Mijn fiets heeft een lekke band.*
- Uitgelekte informatie. *Er was een lek bij het ministerie.*
- Rivier. *De Lek is een tak van de Rijn.*
Vormen
| Woordsoort | Vorm | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | het lek, de lekken | Het lek is gedicht. |
| Verkleinwoord | lekje | Een lekje in de tuinslang. |
| Bijvoeglijk naamwoord | lek, lekke | Een lekke emmer. |
| Werkwoord (stam) | lek van lekken | Ik lek niet meer. |
| Samenstelling | datalek | Het datalek kwam in het nieuws. |
Zo gebruik je het
- Het lek in het dak is gisteren gerepareerd.Het lek is een het-woord; het meervoud is lekken.
- Ik moet mijn lekke band plakken.Bij een de-woord staat de buigings-e: een lekke band, maar bij een het-woord niet: een lek bootje.
- Het datalek zorgde voor veel ophef.Hier is lek figuurlijk gebruikt voor gelekte gegevens.
Lek of lekker?
Deze twee woorden worden vaak door elkaar gehaald, maar ze hebben niets met elkaar te maken. Lek komt van lekken, het druppelen of ontsnappen van vloeistof, terwijl lekker met smaak en genot te maken heeft. Een lekke band is dus een ramp; een lekkere band is hoogstens een band die lekker zit. Let ook op dat ‘lek’ bij mensen niet voorkomt: een lek persoon bestaat niet, wel iemand die iets lekt.
Is lek altijd negatief?
Ja, bijna altijd. Het wijst op een gebrek of een ongewenst verlies, van water tot geheimen.
Wat is het verschil met gat?
Een gat is breder en kan bedoeld zijn. Een lek is meestal klein en ongewenst. Het draait bij een lek meestal om water of lucht.