Gordijn: wat voor het raam hangt, en het IJzeren Gordijn
Een gordijn is een stuk stof dat voor een raam of opening hangt om licht of inkijk te beperken. Figuurlijk is het ook een scheiding, zoals het IJzeren Gordijn.
Een gordijn is een stuk stof dat je voor een raam, een deur of een podium hangt. Het houdt licht tegen en blokkeert de blik van buiten, en in de geschiedenis werd het zelfs een symbool: het IJzeren Gordijn scheidde na 1945 Oost en West. Het woord komt van het Oudfranse cortine en is dus verwant aan het Engelse curtain.
- Raambekleding. *Ze deed de gordijnen dicht.*
- Podiumdoek. *Het gordijn ging op en de voorstelling begon.*
- Scheiding, figuurlijk. *Het IJzeren Gordijn viel in 1989.*
- Douchegordijn. *Het gordijn plakt aan je been.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Lidwoord | het gordijn | Het gordijn is te kort. |
| Meervoud | gordijnen | De gordijnen zijn nieuw. |
| Verkleinwoord | gordijntje | Een gordijntje voor het raampje. |
| Verwant | vitrage | De vitrage laat licht door. |
| Samenstelling | theatergordijn | Het theatergordijn hangt zwaar. |
Voorbeelden
- Schuif de gordijnen even open.Alledaags; schuiven, openen of dichtdoen past bij gordijn.
- Achter het gordijn zat een spion.Verhalend; ook figuurlijk bij geheimen.
- De fluwelen gordijnen waren zwaar van het stof.Beschrijvend en literair.
Gordijn en vitrage in Vlaanderen en Nederland
Een gordijn hangt vaak naast een vitrage: een dunne, doorzichtige stof. Het zware doek heet ook wel *overgordijn*. De klemtoon in gordijn ligt op de tweede lettergreep: gor-DIJN. Het woord komt van het Oudfranse *cortine*, dat teruggaat op het Latijnse *cortina*, dat doek of vertrek betekent. Verwant is het Engelse *curtain*. In het theater betekent *het gordijn valt* het einde van de voorstelling. Wie iets verbergt, hangt er symbolisch een doek voor.
Is gordijn de of het?
Het gordijn.
Wat is het IJzeren Gordijn?
De grens tussen Oost- en West-Europa tijdens de Koude Oorlog.