Schacht: van mijnschacht tot laars en studentenkring
Een schacht is een lange, smalle holte of buisvormig deel, zoals een mijnschacht of liftschacht. Het is ook het steel- of buisdeel van een voorwerp.
Een schacht is een lang, smal deel dat naar beneden of omhoog loopt. Het woord dekt dingen die weinig met elkaar te maken hebben: een put in de aarde, het been van een laars en een eerstejaars student. Het hangt samen met het Duitse *Schacht* en het Engelse *shaft*.
- Verticale holte. *De mijnwerkers daalden de schacht af.*
- Gat voor een lift. *In de liftschacht hing een kabel.*
- Deel van een laars. *De schacht reikt tot de knie.*
- Steel van een veer of pijl. *De schacht van de pijl splinterde.*
- Nieuwe student in een studentenvereniging. *Als schacht moest hij de oudere leden bedienen.*
Vormen en samenstellingen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | de schacht | Vrouwelijk. |
| Meervoud | schachten | Met -en. |
| Verkleinwoord | schachtje | Zelden gebruikt. |
| Samenstelling | mijnschacht | Put naar de mijn. |
| Samenstelling | liftschacht | Ruimte voor de lift. |
Voorbeeldzinnen
- De schacht was honderd meter diep.Neutraal, techniek.
- Als schacht moest hij zich melden bij de oudere leden.Studentenjargon, vooral bij studentenverenigingen.
- Kom niet te dicht bij de liftschacht.Veiligheid, waarschuwing.
De schacht als student
Bij sommige Nederlandse studentenverenigingen heet de eerstejaars lid een schacht. De ontgroening, de schachtentijd, gold lang als een rite van overgang. Het was bedoeld om een groep te vormen, maar kreeg ook veel kritiek. In de mijnbouw is de schacht juist heel concreet: een verticale tunnel naar de ondergrond. In een diepe schacht heerst eeuwige schaduw, en wie er afdaalt, moet zelf licht meebrengen.
Is een schacht hetzelfde als een put?
Een put is meestal rond en klein. Een schacht is langer, vaak verticaal, en wordt in mijnen of gebouwen gebruikt.
Waarom heet een eerstejaars soms schacht?
Dat is studententaal voor een nieuw lid dat nog moet laten zien dat hij erbij hoort. De precieze herkomst van deze betekenis is onzeker.