Gezag: de macht die je niet afdwingt maar erkend krijgt
Gezag is het erkende recht om te bevelen of beslissingen te nemen. Het verschilt van pure macht doordat anderen het accepteren.
Gezag is het vermogen om bij anderen gehoor te vinden. Macht kun je afdwingen, gezag moet je verdienen, want het berust op erkenning in plaats van op dwang. Dat verschil maakt het woord belangrijk in opvoeding, politiek en werk.
- Erkend recht om te bevelen. *De leraar heeft gezag in de klas.*
- Ouderlijk gezag (juridisch). *Beide ouders oefenen het gezag uit.*
- Deskundigheid of aanzien. *Op gezag van de arts.*
Vormen
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Lidwoord | het gezag | Het-woord. |
| Meervoud | — | Alleen enkelvoud. |
| Bijvoeglijk | gezaghebbend | Met gezag, betrouwbaar. |
| Samenstelling | gezagvoerder | Kapitein van schip of vliegtuig. |
| Afleiding | gezagsdrager | Politieagent of rechter. |
Gezag in een zin
- De directeur spreekt met gezag.Neutraal; hij wordt serieus genomen.
- De ouders delen het ouderlijk gezag.Juridisch; ook in Vlaanderen.
- Het werd bekendgemaakt op gezag van de minister.Formeel; met toestemming of bevel van.
Gezag en macht
Een leider met gezag wordt gevolgd omdat anderen hem vertrouwen, niet omdat zij moeten. Daartegenover staat de macht, die ook zonder instemming kan bestaan. De woorden *gezagvoerder* en *gezagsdrager* laten zien hoe breed het woord in de taal zit: de gezagvoerder is de kapitein van een vliegtuig of schip, de gezagsdrager is een functionaris die het gezag van de overheid uitoefent. Ook een boek of persoon kan gezag hebben: een gezaghebbend rapport wordt door vakmensen als betrouwbaar gezien.
Wat is het verschil tussen gezag en macht?
Gezag wordt erkend, macht kan ook zonder instemming. Gezag werkt op vertrouwen.
Wat betekent ouderlijk gezag?
De wettelijke bevoegdheid en plicht van ouders om voor hun minderjarige kind te zorgen en beslissingen te nemen.