Een dozijn is er twaalf, maar wat is een gros?
Een dozijn is een hoeveelheid van twaalf stuks. Het woord wordt ook gebruikt voor iets alledaags en massaal.
Een dozijn is een eenheid van twaalf stuks. Eieren, rozen of glazen: wat je per twaalf telt, tel je per dozijn. Daarnaast kreeg het woord een bijsmaak van alledaagsheid, want wat bij dozijnen komt, is niets bijzonders.
- Twaalf stuks. *Ze kocht een dozijn eieren.*
- Een flink aantal (vaag). *Hij had een dozijn redenen om niet te gaan.*
- Alledaags, massaal (figuurlijk). *Een dozijnwerk dat nauwelijks opvalt.*
Vormen van dozijn
| Vorm | Woord | Opmerking |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | het dozijn | onzijdig |
| Meervoud | dozijnen | niet dozijns |
| Verkleinwoord | dozijntje | zelden |
| Samenstelling | dozijnwerk | massale, matige kwaliteit |
| Grotere maat | een gros | twaalf dozijn, dus 144 |
Dozijn in een zin
- Voor de taart heb ik een half dozijn eieren nodig.Een half dozijn is zes.
- Ze zijn er dertien in een dozijn.Vaste uitdrukking: ze zijn niet bijzonder.
- Het gerecht was dozijnwerk, niet iets om over naar huis te schrijven.Afkeurend; kritiek.
Van Frans twaalftal tot Nederlandse klacht
Het woord komt uit het Oudfrans *dozaine*, van *douze*, twaalf. Tot ver in de twintigste eeuw telde men eieren en bestek per dozijn. De uitdrukking 'dertien in een dozijn' klinkt als rekenfout, maar betekent: zo veel dat het niets bijzonders is. Het is een bekend gezegde, ook al klopt de rekensom niet; dertien past immers niet in twaalf. De bakkersdozijn van dertien broodjes is een apart verhaal. Voor kleine voedingswaren denk je aan eitje, en voor de omvang aan een aantal.
Hoeveel is een dozijn?
Twaalf. Een half dozijn is zes en een gros is twaalf dozijn, dus 144.
Waarom zegt men dertien in een dozijn?
Het is een overdrijving: er zijn er zoveel dat er schijnbaar meer dan twaalf in één dozijn passen.