Tempo: de snelheid van muziek en leven
Tempo is de snelheid waarmee iets gebeurt, vooral in muziek, sport of werk. Het woord komt uit het Italiaans en betekent letterlijk tijd.
Tempo is de snelheid waarmee iets voortgaat. Het Italiaanse woord betekent letterlijk *tijd* en kwam via de muziek in het Nederlands terecht. Een componist schrijft *allegro* of *adagio* boven een stuk om het tempo aan te geven. In het gewone leven praat je over tempo bij sport, werk of een gesprek. Het woord is nauw verwant aan ritme.
- Snelheid van uitvoering. *Het tempo van het lied.*
- Snelheid van beweging. *Een hoog tempo.*
- Ritme van een proces. *In eigen tempo leren.*
- Verloop van een verhaal. *Een film met veel tempo.*
Vormen
| Vorm | Woord | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Zelfstandig naamwoord | het tempo | een vlot tempo |
| Meervoud | tempo’s | verschillende tempo’s |
| Muzikaal meervoud | tempi | in de partituur |
| Verkleinwoord | het tempootje | zelden gebruikt |
| Samenstellingen | tempowissel, schrijftempo | een tempowissel |
Zo gebruik je het
- Het tempo van de wedstrijd lag hoog.Sporttaal: snel en intens.
- Iedereen leert in zijn eigen tempo.Vaste combinatie: *in eigen tempo*.
- De dirigent verlaagde het tempo bij het slot.Muzikaal gebruik, met meervoud tempi of tempo’s.
Tempo doeloe
Een eigenaardige combinatie is *tempo doeloe*, die uit het Maleis komt (*tempo dulu*, ‘vroeger’) en in Nederland verwijst naar de koloniale tijd in Nederlands-Indië. Het wordt gebruikt voor nostalgie rond die periode: *een restaurant in tempo-doeloe-stijl*. Het gebruik is niet onomstreden, omdat het de koloniale tijd kan verheerlijken. In muziek heb je daarnaast veel Italiaanse tempoaanduidingen, zoals *presto* en *andante*. Een jachtig tempo hangt samen met spoed.
Wat is het meervoud van tempo?
Tempo’s; in muziek ook tempi.
Is tempo hetzelfde als snelheid?
Vaak wel, maar tempo gaat meer over regelmaat en verloop dan over een exact getal.